Điều 140 Luật Đất đai 2024 cho hộ gia đình, cá nhân đang dùng đất được giao không đúng thẩm quyền được cấp giấy chứng nhận theo bốn mốc thời gian: trước 15/10/1993 chỉ cần xã xác nhận không tranh chấp; từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2004 và từ 1/7/2004 đến trước 1/7/2014 thêm điều kiện phù hợp quy hoạch; từ 1/7/2014 đến trước 1/8/2024 phải có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền; giao sai thẩm quyền từ 1/7/2014 trở đi ngoài trường hợp đó thì không cấp. Người mua loại đất này ở Khánh Hoà cần biết đất rơi vào mốc nào trước khi trả tiền.

Ở nhiều xã của Diên Khánh, Ninh Hoà, Vạn Ninh và Cam Lâm cũ, có những thửa đất mà người đang ở kể: "xã cấp cho bố tôi năm 1992, có biên lai nộp tiền, mà giờ chưa có sổ". Người mua nghe câu đó cần biết rằng pháp luật có một điều riêng cho tình huống này, và điều đó chia cuộc đời thửa đất thành bốn mốc.
Bài này đọc Điều 140 Luật Đất đai 2024 theo bốn mốc thời gian, nói điều kiện, tiền phải nộp và chỗ hay bị kẹt của từng mốc, rồi đưa cách kiểm trước khi trả tiền cho một thửa đất giao trái thẩm quyền ở Khánh Hoà.
Đất giao không đúng thẩm quyền là gì?
Là đất do cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền giao đất như UBND xã, hợp tác xã, nông lâm trường, đơn vị quân đội, cơ quan nhà nước giao, bán, phân phối cho dân trong các thời kỳ trước, hoặc đất có nguồn gốc mua, nhận thanh lý, hoá giá nhà ở, công trình không đúng quy định. Điều 140 Luật Đất đai 2024 gọi tên cả hai nhóm.
Trước Luật 2024, quy định cấp giấy cho loại đất này nằm rải rác và có điều kiện khắt khe hơn. Theo tổng hợp của Bộ Tư pháp, Điều 140 không còn đòi hỏi đất phải được giao đúng thẩm quyền; điều luật lấy thời điểm sử dụng ổn định làm trục và đặt điều kiện tăng dần theo thời gian.
| Mốc theo Điều 140 | Điều kiện | Diện tích công nhận | Tiền sử dụng đất (theo NĐ 103/2024) |
|---|---|---|---|
| Sử dụng ổn định trước 15/10/1993 | Xã xác nhận không tranh chấp | Theo khoản 2 và 6 Điều 138 | Trong hạn mức đất ở được xem xét miễn; vượt hạn mức phải nộp |
| Từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2004 | Không tranh chấp; phù hợp quy hoạch | Theo khoản 3 và 6 Điều 138 | Trong hạn mức được xem xét miễn; vượt hạn mức phải nộp |
| Từ 1/7/2004 đến trước 1/7/2014 | Không tranh chấp; phù hợp quy hoạch | Thửa có nhà: bằng hạn mức nếu thửa lớn hơn hạn mức, toàn bộ nếu nhỏ hơn | Phải nộp theo quy định |
| Giao từ 1/7/2014 đến trước 1/8/2024 | Không tranh chấp; phù hợp quy hoạch; có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền | Theo khoản 3 Điều 138 | Phải nộp đầy đủ, trừ phần đã nộp có chứng từ |
| Giao sai thẩm quyền từ 1/7/2014 trở đi, không có giấy tờ nộp tiền | Không cấp giấy chứng nhận (khoản 5) | — | — |
Bảng tóm tắt từ Điều 140 và các nguồn dẫn; cột tiền sử dụng đất là tổng hợp từ hướng dẫn về Nghị định 103/2024 và cần đối chiếu với cơ quan thuế cho từng hồ sơ.

Mỗi mốc kẹt ở đâu?
Mốc trước 1993 kẹt ở chứng minh thời điểm; hai mốc giữa kẹt ở điều kiện phù hợp quy hoạch; mốc sau 2014 kẹt ở giấy tờ nộp tiền. Người mua cần biết thửa đất mình xem kẹt ở chỗ nào, vì đó là chỗ quyết định có sổ hay không.
Trước 15/10/1993. Điều kiện duy nhất là xã xác nhận không tranh chấp. Chỗ khó là chứng minh đã sử dụng ổn định từ trước mốc đó: cần giấy giao đất của xã hoặc hợp tác xã, biên lai nộp tiền, sổ hộ khẩu cũ, xác nhận của người dân cùng thời, bản đồ địa chính cũ. Nhà cửa xây sau 1993 không chứng minh được thời điểm bắt đầu.
15/10/1993 đến trước 1/7/2004 và 1/7/2004 đến trước 1/7/2014. Thêm điều kiện phù hợp quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, quy hoạch chung, phân khu hoặc quy hoạch xây dựng, nông thôn. Thửa đất nằm trong quy hoạch đường, công viên, đất công cộng, hoặc bị ghi là đất rừng như một số vị trí ở phân khu 18 Ninh Hoà, thì không đủ điều kiện dù dùng ổn định hai mươi năm. Bài phân khu 18 Ninh Hoà: đất ở bị vẽ thành đất rừng là ví dụ tại chỗ.
1/7/2014 đến trước 1/8/2024. Phải có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền sử dụng đất cho cơ quan giao đất. Biên lai của xã, phiếu thu của hợp tác xã, giấy nhận tiền có dấu là thứ quyết định; nộp tiền bằng miệng không tính. Không có giấy tờ này, thửa đất rơi vào khoản 5 và không được cấp.
Từ 1/7/2014 trở đi, không có giấy tờ nộp tiền. Nhà nước không cấp giấy chứng nhận. Thửa đất như vậy có thể bị thu hồi với lý do giao đất trái pháp luật, và người đang sử dụng chỉ được xem xét bồi thường về tài sản trên đất theo quy định, không được bồi thường về đất.
Thủ tục và tiền sử dụng đất đi qua đâu?
Hồ sơ cấp giấy chứng nhận lần đầu nộp tại UBND cấp xã, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân theo quy định hiện hành; tiền sử dụng đất do cơ quan thuế xác định theo Nghị định 103/2024, được trừ phần đã nộp có chứng từ. Hồ sơ và trình tự theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP và Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
Với Khánh Hoà, hạn mức công nhận đất ở và bảng giá đất là hai số đầu vào của tiền sử dụng đất. Người đọc hỏi hạn mức tại UBND xã và tra bảng giá đất 2026 theo vị trí thửa. Phần vượt hạn mức với đất nông nghiệp không được cấp sử dụng ổn định lâu dài mà chuyển sang thuê đất.
Thời gian làm sổ cho loại đất này dài hơn đất có giấy tờ, vì xã phải xác minh nguồn gốc, niêm yết công khai, lấy ý kiến khu dân cư. Tính bằng tháng, không bằng tuần.

Bốn việc kiểm trước khi mua đất giao trái thẩm quyền
Bước 1 — Xác định mốc. Hỏi và xin bản sao giấy giao đất, biên lai, xác nhận của xã về thời điểm bắt đầu sử dụng. Xếp thửa đất vào một trong năm dòng của bảng trên. Dòng cuối thì dừng.
Bước 2 — Kiểm quy hoạch. Với mốc từ 15/10/1993 trở đi, xin thông tin quy hoạch tại UBND xã hoặc Văn phòng Đăng ký đất đai bằng số thửa, số tờ bản đồ; đất trong quy hoạch đường, công trình công cộng, đất rừng là đất không đủ điều kiện.
Bước 3 — Kiểm tranh chấp. Xác nhận không tranh chấp của xã là điều kiện bắt buộc ở mọi mốc; hỏi hàng xóm, hỏi tổ dân phố về đơn thư, về ranh giới. Thửa đang có đơn là thửa không làm sổ được cho tới khi giải quyết xong; tranh chấp đất đai phải qua hoà giải tại UBND cấp xã trước khi ra toà.
Bước 4 — Tách giá. Giá trả cho đất chưa có sổ phải trừ tiền sử dụng đất sẽ nộp, chi phí đo đạc, thời gian chờ, và rủi ro bị từ chối. Hỏi cơ quan thuế ước tiền sử dụng đất theo mốc và diện tích trước khi chốt.
Ai KHÔNG phù hợp
Người cần vay ngân hàng để mua không mua được loại đất này, vì không có giấy chứng nhận để thế chấp và không công chứng được hợp đồng; tiền mua là tiền mặt, giấy tay.
Người mua đất giao sau 1/7/2014 mà bên bán "không nhớ có biên lai không" đang mua một thửa đất mà luật nói rõ là không cấp giấy chứng nhận; câu "làm sổ được, nhiều người làm rồi" không áp cho mốc này.
Người cần sổ trong vòng một năm để xây hoặc bán lại không hợp, vì thủ tục xác minh nguồn gốc, niêm yết và xác định tiền sử dụng đất tính bằng nhiều tháng và có thể bị trả hồ sơ.
Ngược lại, người mua đất dùng ổn định từ trước 1993 hoặc trước 2004, có giấy giao đất và biên lai, nằm trong quy hoạch đất ở, chấp nhận thời gian và nộp tiền sử dụng đất, là nhóm mà Điều 140 được viết ra để giải quyết.
Không bao giờ trả tiền cho đất giao trái thẩm quyền trước khi tự cầm được bản sao giấy giao đất và biên lai nộp tiền. Hai tờ giấy đó quyết định thửa đất thuộc mốc nào của Điều 140, và mốc nào thì có sổ, mốc nào thì không.
Khung pháp lý trong bài lấy từ Điều 140 Luật Đất đai 2024, Nghị định 101/2024, 103/2024 và 151/2025; tóm tắt từ các nguồn tư vấn pháp luật và trả lời của Bộ Tư pháp, người đọc đối chiếu văn bản gốc và hỏi UBND cấp xã nơi có đất cho từng trường hợp.
Câu hỏi thường gặp
Đất do UBND xã bán, giao cho dân từ năm 1990 có làm sổ được không?
Được xét cấp theo khoản 1 Điều 140 Luật Đất đai 2024 nếu đất được sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993 và UBND cấp xã xác nhận không có tranh chấp. Đây là mốc dễ nhất: không cần điều kiện phù hợp quy hoạch, và phần diện tích trong hạn mức đất ở được xem xét miễn tiền sử dụng đất.
Đất xã giao năm 2016 không đúng thẩm quyền có được cấp sổ không?
Chỉ được nếu đủ ba điều kiện của khoản 4 Điều 140: xã xác nhận không tranh chấp, phù hợp quy hoạch, và có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền sử dụng đất cho cơ quan giao đất. Thiếu giấy tờ nộp tiền thì rơi vào khoản 5, Nhà nước không cấp giấy chứng nhận cho đất giao sai thẩm quyền từ 1/7/2014 trở về sau.
Mua đất giao trái thẩm quyền chưa có sổ thì ký giấy gì?
Không công chứng được hợp đồng chuyển nhượng vì chưa có giấy chứng nhận; các bên chỉ ký giấy tay hoặc lập vi bằng ghi nhận giao tiền. Giấy đó không chuyển quyền sử dụng đất; người mua chỉ có thể xin cấp giấy chứng nhận với tư cách người đang sử dụng đất, và phải chứng minh được nguồn gốc, thời điểm sử dụng của người trước.
Tiền sử dụng đất khi cấp sổ cho đất giao sai thẩm quyền tính thế nào?
Theo Nghị định 103/2024, đất sử dụng trước 15/10/1993 và từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2004 có phần trong hạn mức đất ở được xem xét miễn, phần vượt hạn mức phải nộp; đất giao từ 1/7/2014 đến trước 1/8/2024 phải nộp đầy đủ. Số tiền đã nộp cho xã trước đây được trừ nếu có chứng từ, nên giữ biên lai cũ là thứ quyết định.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (3 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Điều 140 Luật Đất đai 2024 áp dụng cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất được giao không đúng thẩm quyền, hoặc đất có nguồn gốc mua, nhận thanh lý, hoá giá, phân phối nhà ở, công trình gắn liền với đất không đúng quy định; khoản 1: sử dụng ổn định trước 15/10/1993, xã xác nhận không tranh chấp, diện tích cấp theo khoản 2 và 6 Điều 138; khoản 2: từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2004, thêm điều kiện phù hợp quy hoạch, diện tích theo khoản 3 và 6 Điều 138; khoản 3: từ 1/7/2004 đến trước 1/7/2014, điều kiện như khoản 2, thửa có nhà ở thì công nhận bằng hạn mức nếu thửa lớn hơn hạn mức, công nhận toàn bộ nếu nhỏ hơn; khoản 4: giao từ 1/7/2014 đến trước 1/8/2024, xã xác nhận không tranh chấp, phù hợp quy hoạch và có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền sử dụng đất; khoản 5: không cấp cho đất giao, cho thuê không đúng thẩm quyền từ 1/7/2014 trở về sau trừ trường hợp khoản 4; khoản 6: người được cấp phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, chi tiết theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP | Luật Đất đai số 31/2024/QH15, Điều 140, tóm tắt trên Người Hiểu Luật — https://nguoihieuluat.com/dieu-140-luat-dat-dai-2024/ — người đọc tự đối chiếu văn bản gốc |
| Bộ Tư pháp: với đất giao trái thẩm quyền trước 1/7/2014, người sử dụng ổn định, không tranh chấp có thể được cấp giấy chứng nhận; Điều 140 không còn yêu cầu đất phải được giao đúng thẩm quyền như trước; thẩm quyền cấp giấy chứng nhận lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân là UBND cấp xã; Nghị định 101/2024/NĐ-CP và Nghị định 151/2025/NĐ-CP quy định hồ sơ, trình tự | Cổng thông tin Bộ Tư pháp (moj.gov.vn) và VTV, ngày 22/01/2026 — https://vtv.vn/dat-mua-cua-xa-ap-dung-quy-dinh-nao-de-cap-giay-chung-nhan-100260122174942032.htm; Báo Xây dựng, 13/8/2026 |
| Tiền sử dụng đất khi cấp giấy chứng nhận cho đất giao không đúng thẩm quyền theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP: trường hợp trước 15/10/1993 và từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2004 có phần được miễn trong hạn mức đất ở, phần vượt hạn mức phải nộp; trường hợp từ 1/7/2014 đến trước 1/8/2024 phải nộp theo quy định; mức cụ thể phụ thuộc giấy tờ đã nộp tiền cho cơ quan giao đất | Nghị định 103/2024/NĐ-CP về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tổng hợp từ các nguồn tư vấn pháp luật — người đọc đối chiếu văn bản và hỏi cơ quan thuế |
