Chuyên mục
Quy hoạch – Hạ tầng Tiến độ dự án Pháp lý – Chính sách Thị trường Tất cả bài viết
Dự án đang phân phối
Tất cả dự án (bản công khai) → Vinhomes Pearl Bay Vinhomes Green Paradise CharmoraCity Vega Alora Residences La Tiên Villa Nhà phố VCN Phước Long 2
Công cụ
Sa bàn Vinhomes Pearl Bay Sa bàn VCN Phước Long 2 Toàn cảnh CharmoraCity Giỏ hàng BĐS dòng tiền
Hồ sơ đọc của bạn
Đã lưu Đang theo dõi Đã xem
Liên hệ
Gọi 0886 96 6669 Gọi 0914 16 1111 Nhắn Zalo Gửi yêu cầu tư vấn Tuyển dụng →

Tìm trong các bài đang hiện trên trang chủ. Muốn tìm sâu hơn, mở mục Tin.

Tin dự án Quy hoạch – Hạ tầng Pháp luật – Chính sách Tin thị trường Khánh Hoà TP.HCM Hà Nội

Di chúc nhà đất: viết tay, có người làm chứng hay công chứng?

M Mr Tuyên Mayhomes - Chi nhánh Nha Trang · Cập nhật lần cuối: 12/11/2026

Di chúc về nhà đất có thể lập theo năm hình thức theo Bộ luật Dân sự 2015: tự viết tay không người làm chứng, có ít nhất hai người làm chứng, có công chứng, có chứng thực, và di chúc miệng trong tình huống tính mạng bị đe doạ. Cả năm đều có thể hợp pháp, nhưng mỗi hình thức có điều kiện riêng, và khi gia đình tranh chấp, hình thức càng lỏng thì càng dễ bị yêu cầu toà xem lại. Bài này so sánh từng hình thức, chỉ ra những lỗi làm di chúc mất hiệu lực, và các bước lập một bản di chúc nhà đất khó bị bác.

Một ngôi nhà rường gỗ được dựng lại trong khuôn viên một khu nghỉ dưỡng ở Nha Trang, năm 2016. Với nhiều gia đình, căn nhà là tài sản lớn nhất được để lại, và bản di chúc quyết định nó có về đúng người hay không. (Ảnh: Phương Huy, Public domain)
Một ngôi nhà rường gỗ được dựng lại trong khuôn viên một khu nghỉ dưỡng ở Nha Trang, năm 2016. Với nhiều gia đình, căn nhà là tài sản lớn nhất được để lại, và bản di chúc quyết định nó có về đúng người hay không. (Ảnh: Phương Huy, Public domain)

Di chúc nhà đất viết tay, có người làm chứng hay có công chứng đều có thể có hiệu lực ngang nhau, nhưng ba loại khác nhau ở chỗ ai phải chứng minh khi có người phản đối. Bộ luật Dân sự 2015 công nhận năm hình thức di chúc và không xếp hạng hình thức nào mạnh hơn. Khác biệt chỉ lộ ra vào ngày chia nhà: một bản di chúc tự viết cất trong tủ có thể khiến cả nhà mất vài năm ở toà để tranh cãi chữ viết là của ai, còn bản có công chứng thì phần đó đã được xác nhận từ ngày lập. Bài này đi sâu vào phần hình thức mà bài chuẩn bị thừa kế bất động sản mới nhắc qua.

Di chúc nhà đất có mấy hình thức theo luật?

Năm hình thức: bốn loại văn bản và một loại di chúc miệng dùng khi nguy cấp. Điều 627 và 628 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc phải lập thành văn bản, chỉ khi không thể lập văn bản mới được di chúc miệng.

Hình thứcĐiều kiện chínhAi xác nhậnĐiểm dễ bị tranh cãi
Văn bản không người làm chứngNgười lập tự tay viết toàn bộ và ký (Điều 633)Không aiChữ viết, tình trạng sức khoẻ lúc lập
Văn bản có người làm chứngÍt nhất hai người làm chứng; người lập ký hoặc điểm chỉ trước mặt họ (Điều 634)Hai người làm chứngTư cách người làm chứng, lời khai của họ sau nhiều năm
Văn bản có công chứngLập tại tổ chức hành nghề công chứng (Điều 635, 636)Công chứng viênÍt, phần năng lực và tự nguyện đã được kiểm lúc lập
Văn bản có chứng thựcChứng thực tại uỷ ban nhân dân cấp xãNgười có thẩm quyền chứng thựcÍt, tương tự công chứng
Di chúc miệngTính mạng bị đe doạ; trước ít nhất hai người làm chứng; công chứng hoặc chứng thực trong 05 ngày làm việc (Điều 629, 630)Người làm chứng, rồi công chứngThời hạn 5 ngày; mặc nhiên huỷ sau 3 tháng nếu người lập còn sống, minh mẫn

Di chúc miệng là hình thức người ta nghĩ tới đầu tiên trong phim ảnh, nhưng là hình thức mong manh nhất với nhà đất. Nếu người làm chứng không kịp mang bản ghi chép đi công chứng trong 5 ngày làm việc, bản di chúc đó không còn đứng được, và căn nhà quay về chia theo pháp luật.

Điều gì làm một bản di chúc mất hiệu lực?

Bốn nhóm lỗi: người lập không đủ năng lực, bị ép, nội dung trái luật, hoặc hình thức thiếu bước. Điều 630 yêu cầu người lập minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; nội dung không vi phạm điều cấm, không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái luật.

Ba trường hợp đặc biệt hay bị bỏ qua. Người từ đủ 15 tới chưa đủ 18 tuổi chỉ được lập di chúc bằng văn bản và phải có cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Người hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ thì di chúc phải do người làm chứng lập thành văn bản và bắt buộc có công chứng hoặc chứng thực. Một ông bà lớn tuổi mắt kém, tay run, nhờ cháu viết hộ rồi điểm chỉ ở nhà sẽ rơi đúng vào trường hợp này mà không biết.

Lỗi hình thức nhỏ cũng đủ gây tranh chấp. Điều 631 đòi di chúc ghi ngày lập, họ tên người lập và người hưởng, di sản và nơi có di sản; không viết tắt, không dùng ký hiệu; di chúc nhiều trang phải đánh số và có chữ ký hoặc điểm chỉ ở từng trang; chỗ tẩy xoá phải có chữ ký bên cạnh.

Câu trong di chúc
Xấu"Để lại căn nhà ở quê cho thằng Út."
Tốt"Để lại nhà và quyền sử dụng thửa đất số 125, tờ bản đồ số 7, địa chỉ thôn X, xã Y, tỉnh Khánh Hoà, theo giấy chứng nhận số …, cho con là Nguyễn Văn A, sinh năm 1985, căn cước số …"

Khác nhau ở chỗ: bản tốt chỉ đúng một thửa đất và đúng một người, không ai đọc ra nghĩa thứ hai.

Lối ngõ dẫn vào một ngôi nhà cũ của gia đình, tường rêu một bên và cổng sắt một bên. Những căn nhà như thế này là loại tài sản hay phát sinh tranh chấp nhất khi bản di chúc chỉ ghi "nhà ở quê". (Ảnh: Phương Huy, CC BY-SA 4.0)
Lối ngõ dẫn vào một ngôi nhà cũ của gia đình, tường rêu một bên và cổng sắt một bên. Những căn nhà như thế này là loại tài sản hay phát sinh tranh chấp nhất khi bản di chúc chỉ ghi "nhà ở quê". (Ảnh: Phương Huy, CC BY-SA 4.0)

Ai được và không được làm người làm chứng?

Người thừa kế của người lập, kể cả theo pháp luật, không được làm chứng, nên con cái không thể làm chứng di chúc của cha mẹ. Điều 632 loại ba nhóm: người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập; người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc; người chưa thành niên, mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Hệ quả thường gặp: cha mẹ lập di chúc ở nhà, gọi hai người con không được chia gì đứng ra ký làm chứng vì nghĩ như vậy là khách quan nhất. Cả hai người con vẫn là người thừa kế theo pháp luật hàng thứ nhất, nên bản di chúc đó thiếu hai người làm chứng hợp lệ ngay từ đầu. Người làm chứng hợp lệ thường là hàng xóm, bạn bè hoặc đồng nghiệp không có quyền lợi gì trong căn nhà.

Công chứng hay chứng thực có đáng làm không?

Có, với nhà đất thì nên làm: chi phí nhỏ so với giá trị tài sản, và công chứng viên kiểm năng lực, tự nguyện của người lập ngay lúc ký. Phí công chứng di chúc theo Thông tư 257/2016/TT-BTC là 50.000 đồng một trường hợp, phí nhận lưu giữ di chúc 100.000 đồng, theo tổng hợp của LuatVietnam truy cập ngày 12/11/2026; thù lao và chi phí đi lại do tổ chức công chứng niêm yết riêng.

Lợi thế lớn nhất không nằm ở con dấu mà ở thời điểm. Khi có người phản đối nhiều năm sau, phần "người lập có minh mẫn không, có bị ép không" đã có công chứng viên ghi nhận từ ngày lập, thay vì phải đi tìm lại người làm chứng hoặc giám định chữ viết. Người lập tuổi cao hoặc đang điều trị bệnh có thể kèm thêm giấy khám sức khoẻ cùng thời điểm.

Toà nhà toà án nhân dân trong khu trung tâm TP.HCM nhìn từ trên cao. Một bản di chúc lập thiếu bước có thể khiến cả gia đình phải đưa căn nhà ra toà để chia. (Ảnh: trungydang, CC BY 3.0)
Toà nhà toà án nhân dân trong khu trung tâm TP.HCM nhìn từ trên cao. Một bản di chúc lập thiếu bước có thể khiến cả gia đình phải đưa căn nhà ra toà để chia. (Ảnh: trungydang, CC BY 3.0)

Lập di chúc nhà đất theo năm bước

Bước 1 — Kiểm tài sản trên giấy. Xác định căn nhà đứng tên ai, là tài sản riêng hay tài sản chung vợ chồng; người lập chỉ định đoạt được phần của mình.

Bước 2 — Kiểm nhóm người được hưởng bắt buộc. Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, con thành niên không có khả năng lao động vẫn được ít nhất hai phần ba suất theo pháp luật dù di chúc không cho (Điều 644). Chia phần còn lại với hiểu biết này từ đầu.

Bước 3 — Ghi tài sản và người hưởng đầy đủ. Số thửa, số tờ, địa chỉ, số giấy chứng nhận; họ tên, năm sinh, số giấy tờ tuỳ thân của người hưởng.

Bước 4 — Chọn hình thức có công chứng hoặc chứng thực. Người lập không đi lại được có thể đề nghị công chứng ngoài trụ sở.

Bước 5 — Gửi giữ và báo cho một người tin cậy biết nơi cất. Di chúc chỉ có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế (Điều 643), nên người còn sống phải tìm được nó. Muốn sửa thì lập bản mới, ghi rõ huỷ bản cũ (Điều 640).

Sau khi người lập mất, thủ tục khai nhận di sản và nghĩa vụ khai thuế trong 10 ngày là bước tiếp theo của người thừa kế.

Ai không cần đọc kỹ bài này

Người không có nhà đất đứng tên riêng hoặc chung, và gia đình đã thống nhất chia theo pháp luật, có thể bỏ qua. Khi không có di chúc, nhà đất chia theo hàng thừa kế, quy trình đã viết ở mua nhà đất có nguồn gốc thừa kế.

Nhóm cần đọc kỹ nhất là người muốn chia khác với luật: để nhà cho một người con đang chăm sóc mình, để phần cho cháu, hoặc gia đình có con riêng. Với họ, một bản di chúc thiếu bước sẽ đưa căn nhà quay về cách chia theo pháp luật, đúng điều họ muốn tránh. Bài này tổng hợp quy định chung; trường hợp có yếu tố nước ngoài hoặc tài sản chung phức tạp nên hỏi thêm công chứng viên hoặc luật sư.

Câu hỏi thường gặp

Di chúc viết tay không công chứng có hiệu lực không?

Có, nếu người lập tự tay viết toàn bộ và ký, lúc lập minh mẫn, tự nguyện, và nội dung không trái luật (Điều 630, 633 Bộ luật Dân sự 2015). Điểm yếu của nó là khi gia đình tranh chấp, người phản đối có thể nghi ngờ chữ viết hoặc tình trạng sức khoẻ lúc lập, và chính các bên phải chứng minh.

Con cái có được làm chứng di chúc của cha mẹ không?

Không. Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 loại người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập khỏi vai trò người làm chứng. Con là người thừa kế hàng thứ nhất, nên dù bản di chúc không chia gì cho người con đó, họ vẫn không được làm chứng.

Công chứng di chúc tốn bao nhiêu tiền?

Phí công chứng di chúc theo Thông tư 257/2016/TT-BTC là 50.000 đồng một trường hợp, phí nhận lưu giữ di chúc 100.000 đồng. Ngoài phí còn có thù lao công chứng và chi phí đi lại nếu mời công chứng viên tới nhà, các khoản này do tổ chức hành nghề công chứng niêm yết.

Đã lập di chúc rồi có sửa được không?

Được, bất cứ lúc nào khi người lập còn minh mẫn (Điều 640). Bản lập sau thay thế bản trước ở phần trùng nội dung, nên khi sửa nên ghi rõ huỷ bản cũ và cất bản mới cùng nơi với bản cũ, để người thừa kế không cầm hai bản mâu thuẫn.

Số liệu trong bài lấy từ đâu (9 mục)
Khẳng định trong bàiCăn cứ
Di chúc phải lập thành văn bản; nếu không thể lập văn bản thì có thể di chúc miệng. Di chúc bằng văn bản gồm bốn loại: không có người làm chứng, có người làm chứng, có công chứng, có chứng thựcBộ luật Dân sự 2015, Điều 627 và Điều 628
Di chúc miệng lập khi tính mạng bị cái chết đe doạ và không thể lập văn bản; sau 03 tháng kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị huỷ bỏBộ luật Dân sự 2015, Điều 629
Di chúc hợp pháp khi người lập minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; nội dung không vi phạm điều cấm, không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái luật. Người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi lập di chúc bằng văn bản, phải được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Người hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ thì di chúc phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực. Di chúc miệng hợp pháp khi thể hiện ý chí trước ít nhất hai người làm chứng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký hoặc điểm chỉ, và trong 05 ngày làm việc kể từ ngày thể hiện ý chí cuối cùng phải được công chứng hoặc chứng thựcBộ luật Dân sự 2015, Điều 630
Nội dung di chúc ghi ngày tháng năm lập, họ tên và nơi cư trú người lập, người hưởng di sản, di sản và nơi có di sản; không viết tắt, không dùng ký hiệu; nhiều trang thì đánh số và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập ở từng trang; tẩy xoá, sửa chữa thì người lập hoặc người làm chứng ký bên cạnhBộ luật Dân sự 2015, Điều 631
Người không được làm chứng: người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập; người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan nội dung di chúc; người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành viBộ luật Dân sự 2015, Điều 632
Di chúc không người làm chứng: người lập phải tự viết và ký. Di chúc có người làm chứng: người lập không tự viết được thì tự đánh máy hoặc nhờ người khác viết, đánh máy, phải có ít nhất hai người làm chứng, người lập ký hoặc điểm chỉ trước mặt người làm chứng, người làm chứng xác nhận và kýBộ luật Dân sự 2015, Điều 633 và Điều 634
Người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ di chúc bất cứ lúc nào; di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế; con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, con thành niên không có khả năng lao động được hưởng ít nhất hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật dù di chúc không cho; thời hiệu yêu cầu chia di sản là bất động sản 30 nămBộ luật Dân sự 2015, Điều 640, 643, 644 và 623
Phí công chứng di chúc 50.000 đồng một trường hợp; phí nhận lưu giữ di chúc 100.000 đồngThông tư 257/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính (đã sửa đổi), theo LuatVietnam bài Làm di chúc tốn bao nhiêu tiền, truy cập 12/11/2026
Nhận định hình thức nào khó bị bác hơn khi tranh chấp và các bước đề xuất là tổng hợp của người viết, không thay thế tư vấn của công chứng viên hoặc luật sưSuy luận của người viết