Bài này trả lời câu hỏi khi cầm bảng tiến độ thanh toán trong tay. Đợt nào gắn với mốc thi công nào, và đợt nào bạn nên hỏi lại trước khi ký.

Một bảng tiến độ thanh toán tốt gắn mỗi đợt tiền với một mốc thi công mà bạn kiểm chứng được, và đợt cuối chỉ trả sau khi nhận bàn giao. Bảng chỉ ghi ngày nộp tiền mà không gắn mốc là bảng mà rủi ro chậm tiến độ nằm hết ở phía người mua.
Bài này dành cho người sắp ký hợp đồng mua nhà hình thành trong tương lai. Nó không nêu tỷ lệ cụ thể của từng đợt, vì tỷ lệ phụ thuộc hợp đồng và quy định hiện hành của từng dự án.
Bảng tiến độ gồm những gì?
Một bảng tiến độ thường có ba cột: đợt, thời điểm hoặc điều kiện, và số tiền hoặc tỷ lệ phải nộp. Cột thứ hai là cột quan trọng nhất, vì nó cho biết tiền của bạn đi theo ngày hay theo công việc.
| Cách ghi cột "thời điểm" | Ý nghĩa với bạn |
|---|---|
| Theo ngày, ví dụ "ngày 15 tháng 3" | Bạn nộp đúng ngày, công trình tới đâu không liên quan |
| Theo mốc, ví dụ "khi hoàn thành cất nóc" | Bạn nộp khi chủ đầu tư thông báo và chứng minh mốc đó |
| Theo ngày nhưng có điều kiện kèm | Cần đọc kỹ điều kiện, nó quyết định có được hoãn khi chậm không |
Hai cách đầu cho kết quả rất khác khi công trình chậm. Với cách theo ngày, bạn vẫn nộp và chờ. Với cách theo mốc, khoản tiền tự dừng cho tới khi mốc xong.

Ba điểm cần soi trong bảng
Ba điểm sau cho biết bảng bảo vệ bạn hay bảo vệ chủ đầu tư.
Điểm 1 — Mỗi mốc có định nghĩa kiểm chứng được không? "Hoàn thành phần thân" nghe rõ, nhưng thế nào là hoàn thành: đổ xong sàn mái, hay xây tường xong? Nếu hợp đồng không định nghĩa, hãy hỏi bằng văn bản.
Điểm 2 — Ai xác nhận mốc, và bạn nhận thông báo bằng cách nào? Có bên thứ ba như tư vấn giám sát xác nhận thì đáng tin hơn chỉ có chủ đầu tư thông báo.
Điểm 3 — Điều gì xảy ra khi bạn nộp chậm, và khi chủ đầu tư chậm? Hãy đọc hai chiều. Phạt người mua nộp chậm thường được ghi rất rõ; điều khoản khi chủ đầu tư chậm tiến độ thường ngắn hơn. Sự bất cân xứng này là điều nên đề nghị cân bằng.
Hãy đọc hai đoạn sau cạnh nhau.
Xấu: "Người mua nộp đợt 3 vào ngày 20 tháng 6 theo lịch."
Tốt: "Người mua nộp đợt 3 trong 10 ngày kể từ khi chủ đầu tư gửi thông báo hoàn thành cất nóc kèm biên bản nghiệm thu giai đoạn."
Khác nhau ở chỗ: bản tốt có sự kiện kích hoạt, nên không công việc nào thì không phải trả tiền.
Làm sao kiểm chứng mốc trước khi nộp?
Hãy kiểm chứng bằng ba nguồn độc lập: văn bản, ảnh và lần đến công trường. Một nguồn là chưa đủ.
Bước 1 — Xin văn bản. Thông báo mốc của chủ đầu tư và biên bản nghiệm thu giai đoạn nếu có.
Bước 2 — Đối chiếu ảnh. Ảnh công trường theo ngày từ kênh chính thức, cộng ảnh bạn tự chụp. Cách lưu bằng chứng tiến độ cũng nằm trong bài về dấu hiệu dự án đang thi công chậm lại.
Bước 3 — Đến xem. Nếu thông báo ghi "cất nóc", hãy xem thật. Một buổi đến công trường tốn ít thời gian hơn một khoản tiền nộp nhầm.

Điều khoản nào nên đề nghị sửa?
Bạn có thể đề nghị bốn chỉnh sửa, rồi để chủ đầu tư quyết định. Không phải mọi đề nghị đều được chấp nhận, nhưng hỏi không tốn gì.
- Chuyển đợt theo ngày sang đợt theo mốc có định nghĩa.
- Thêm quy định thời hạn bạn có để kiểm chứng sau thông báo.
- Thêm điều khoản xử lý khi chủ đầu tư chậm mốc, có thể bằng gia hạn nộp tiền tương ứng.
- Ghi rõ nơi tiền đợt thanh toán đi vào, như tài khoản dự án.
Nếu dự án từ chối tất cả, đó là thông tin để bạn cân nhắc. Phần pháp lý của dự án cần được kiểm tra riêng, theo hướng dẫn trong bài kiểm tra pháp lý dự án ở đâu.
Ai KHÔNG nên coi bảng tiến độ là đủ?
Bảng tiến độ không thay thế việc kiểm tra pháp lý và năng lực chủ đầu tư. Một bảng được viết rất tốt trên một dự án thiếu điều kiện mở bán vẫn là rủi ro lớn.
Bài này cũng không phù hợp nếu bạn mua nhà đã hoàn thiện, nhận ngay. Khi đó không có đợt thanh toán theo thi công, và điều bạn cần xem là biên bản bàn giao, được hướng dẫn trong bài biên bản bàn giao cần kiểm những gì.
Không bao giờ làm gì với bảng tiến độ?
- Không bao giờ nộp tiền một đợt khi chưa có văn bản xác nhận mốc. Vì sau khi tiền đã đi, quyền thương lượng của bạn nhỏ đi nhiều.
- Không bao giờ nhận lời hứa miệng thay cho điều khoản. Vì khi tranh chấp, chỉ văn bản có giá trị.
- Không bao giờ ký khi chưa đọc phần xử lý chậm tiến độ của chủ đầu tư. Vì đó là phần cho biết ai chịu thiệt khi công trình trễ.
Câu hỏi thường gặp
Bảng tiến độ thanh toán nên gắn với điều gì?
Nên gắn mỗi đợt với một mốc thi công cụ thể mà bạn kiểm chứng được, như hoàn thành móng, cất nóc hay hoàn thiện mặt ngoài. Đợt chỉ ghi theo ngày, không gắn mốc, khiến bạn trả tiền dù công trình chậm.
Công trình chậm thì có được hoãn đợt thanh toán không?
Chỉ khi hợp đồng ghi điều khoản đó. Hãy đọc kỹ phần ghi đợt thanh toán là theo ngày hay theo mốc, và phần xử lý khi chậm. Nếu chưa rõ, yêu cầu bổ sung bằng phụ lục trước khi ký.
Làm sao biết công trình đã đến mốc được ghi?
Xin biên bản nghiệm thu giai đoạn hoặc thông báo chính thức của chủ đầu tư, rồi đối chiếu bằng ảnh chụp công trường theo ngày. Bài về dấu hiệu dự án chậm thi công liệt kê các chỉ dấu quan sát được.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (1 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Nguyên tắc đọc bảng tiến độ (mỗi đợt thanh toán gắn một mốc thi công kiểm chứng được; tiền không đi trước công việc) là khuyến nghị biên tập, không phải điều khoản bắt buộc của pháp luật | Suy luận của người viết từ thực hành đọc hợp đồng; điều khoản cụ thể phải đối chiếu hợp đồng và quy định hiện hành |
