Nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê, tức homestay, là loại hình lưu trú được Luật Du lịch 2017 gọi tên và xếp vào ngành kinh doanh có điều kiện. Chủ nhà phải đăng ký kinh doanh, có giấy chứng nhận đủ điều kiện an ninh trật tự, bảo đảm phòng cháy chữa cháy, thông báo lưu trú cho từng khách và đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất theo Nghị định 168/2017. Bài này xếp các việc theo thứ tự làm, chỉ ra chỗ hay bị phạt, và đặt nó trong bối cảnh Khánh Hoà siết quản lý lưu trú từ tháng 3/2026.

Mở một homestay nhỏ ở Nha Trang là mở một ngành kinh doanh có điều kiện, và năm việc phải làm đều có tên trong luật: đăng ký kinh doanh, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, thông báo lưu trú và điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất. Nhiều chủ nhà bắt đầu bằng việc đăng phòng lên ứng dụng đặt phòng rồi mới hỏi giấy tờ; thứ tự đó làm họ sửa nhà hai lần. Bài này xếp lại thứ tự, và đặt nó vào bối cảnh Khánh Hoà đang siết quản lý lưu trú từ tháng 3/2026.
Homestay là loại hình gì trong luật?
Luật Du lịch 2017 gọi homestay là "nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê" và xếp nó vào danh mục cơ sở lưu trú du lịch tại Điều 48, cùng hàng với khách sạn, biệt thự du lịch, căn hộ du lịch. Nghị định 168/2017/NĐ-CP mô tả rõ hơn: đó là nhà ở có khu vực được bố trí trang thiết bị, tiện nghi cho khách thuê lưu trú, và khách cùng sinh hoạt với gia đình chủ nhà. Định nghĩa này quan trọng vì nó phân biệt homestay với hai thứ hay bị gọi nhầm: căn hộ chung cư cho thuê theo ngày, và nhà nguyên căn khoá cửa giao chìa cho khách.
Hệ quả nhìn thấy: một căn chung cư để ở mà chủ cho thuê theo đêm không phải homestay theo luật, và chúng tôi đã viết khi nào việc đó bị phạt. Một ngôi nhà có sân, có gia đình ở, dành hai phòng cho khách, mới đúng khuôn homestay.
Năm việc phải làm, theo thứ tự nào?
Làm theo thứ tự: đăng ký kinh doanh, kiểm điều kiện phòng cháy trên bản vẽ, xin giấy an ninh trật tự, chuẩn bị cơ sở vật chất tối thiểu, rồi mới nhận khách và thông báo lưu trú. Đổi thứ tự là sửa nhà hai lần hoặc nhận khách khi chưa có giấy.
| Bước | Việc | Căn cứ | Nơi làm |
|---|---|---|---|
| Bước 1 — Đăng ký kinh doanh | Hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, mã ngành 5510 dịch vụ lưu trú ngắn ngày | Luật Du lịch 2017 Điều 49; Quyết định 27/2018/QĐ-TTg | Bộ phận một cửa UBND phường, xã hoặc Sở Tài chính tuỳ hình thức |
| Bước 2 — Phòng cháy chữa cháy | Kiểm lối thoát nạn, bình chữa cháy, tiêu lệnh, điện; quy mô lớn hơn thì hồ sơ theo nghị định hướng dẫn Luật PCCC&CNCH 2024 | Luật 55/2024/QH15, hiệu lực 01/07/2025 | Công an phường, xã |
| Bước 3 — An ninh trật tự | Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự | Nghị định 96/2016/NĐ-CP, sửa bởi 56/2023/NĐ-CP | Cơ quan công an theo phân cấp |
| Bước 4 — Cơ sở vật chất tối thiểu | Đèn chiếu sáng, nước sạch, khu sinh hoạt chung, khu lưu trú cho khách, bếp, phòng tắm, phòng vệ sinh; chủ nhà tập huấn nghiệp vụ | Nghị định 168/2017 Điều 27, sửa bởi 142/2018 | Tự chuẩn bị; lớp tập huấn của ngành du lịch |
| Bước 5 — Thông báo lưu trú | Khai từng khách khi nhận phòng, qua ứng dụng điện tử hoặc trực tiếp | Luật Cư trú 2020 Điều 30 | Cổng dịch vụ công, ứng dụng của Bộ Công an |
Bước 2 đặt trước bước 3 vì lý do thực tế: giấy an ninh trật tự cần hồ sơ về phòng cháy, và lối thoát nạn thứ hai là thứ không thêm được bằng sơn. Một chủ nhà sửa xong ba phòng khách rồi mới biết cầu thang duy nhất không đạt sẽ phá một phòng để làm lối thoát; bản vẽ mang đi hỏi trước tiết kiệm đúng căn phòng đó.

Chỗ nào hay bị phạt nhất?
Hai lỗi bị kiểm tra nhiều nhất là nhận khách mà không thông báo lưu trú và kinh doanh lưu trú trong công trình không đúng công năng. Lỗi thứ nhất dễ bị phát hiện vì cơ quan chức năng đối chiếu danh sách đặt phòng công khai trên ứng dụng với dữ liệu thông báo lưu trú; một đêm khách không khai là một dòng chênh. Lỗi thứ hai nặng hơn: ngày 09/03/2026, UBND tỉnh Khánh Hoà ban hành quy chế phối hợp quản lý hoạt động lưu trú tại căn hộ du lịch và biệt thự du lịch, yêu cầu phát hiện và xử lý trường hợp hoạt động không phép hoặc sử dụng sai mục đích, giao Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch làm đầu mối, theo VnExpress cùng ngày. Quy chế đó nói về căn hộ và biệt thự du lịch, không nhắc homestay, nhưng tinh thần "đúng công năng, đúng phép" áp cho cả dải lưu trú.
Khánh Hoà có lý do để siết. Năm 2025 tỉnh đón khoảng 16,4 triệu lượt khách, tăng 14,4%, trong đó 5,5 triệu khách quốc tế, doanh thu du lịch khoảng 66,7 nghìn tỷ đồng, theo cùng bài VnExpress. Khách đông kéo theo phòng mọc nhanh hơn giấy phép. Chúng tôi đã ghi lại loạt villa, homestay bị tháo dỡ vì sai phép; điểm chung của các ca đó là xây trước, xin sau.
Thuế là lỗi thứ ba, ít bị phát hiện ngay nhưng cộng dồn: hộ kinh doanh lưu trú nộp thuế theo doanh thu, và doanh thu qua ứng dụng đặt phòng có dấu vết. Chúng tôi đã viết nghĩa vụ thuế khi cho thuê nhà tính ra sao.
Nhà nào ở Nha Trang hợp làm homestay?
Nhà phố có gia đình đang ở, có ít nhất hai lối thoát hoặc sân trước đủ rộng, nằm trong khu dân cư được phép kinh doanh dịch vụ, là khuôn hợp nhất; căn hộ chung cư để ở và nhà trong hẻm một lối không hợp. Lý do nằm ở ba bước phía trên: công năng đúng, phòng cháy đạt, và giấy an ninh trật tự cấp được.

Về dòng tiền, homestay ở Nha Trang cạnh tranh trực tiếp với căn hộ du lịch có vận hành và với khách sạn 2–3 sao, hai nhóm có giá phòng thấp vào mùa vắng. Chúng tôi đã so cho thuê dài hạn hay ngắn ngày ở Nha Trang; kết luận ở đó vẫn đúng cho homestay: ngắn ngày cho doanh thu cao hơn vào mùa, và cho công việc mỗi ngày, mỗi khách.
Năm việc trong bài là việc một lần, trừ thông báo lưu trú là việc mỗi khách. Chủ nhà nào không sẵn sàng làm việc mỗi khách thì nên cho thuê dài hạn; không có cách nào vận hành homestay hợp pháp mà không khai báo từng người ngủ trong nhà mình.
Ai KHÔNG phù hợp
Người sở hữu căn hộ chung cư để ở và muốn cho thuê theo đêm không phù hợp với khuôn homestay; công năng công trình không khớp và Khánh Hoà đang xử lý đúng nhóm sử dụng sai mục đích. Người không sống tại nhà, giao chìa khoá từ xa, cũng không khớp định nghĩa "khách sinh hoạt cùng gia đình chủ nhà", và sẽ gặp khó ở bước an ninh trật tự khi không có người chịu trách nhiệm tại chỗ. Người coi homestay là thu nhập thụ động nên đọc lại bước 5: thông báo lưu trú là việc chủ động, mỗi ngày, cho mỗi khách.
Người phù hợp là gia đình đang ở nhà phố hoặc nhà vườn, có người ở nhà ban ngày, chấp nhận khách là một phần của nếp sống, và coi giấy tờ là việc làm một lần cho đúng rồi thôi.
Câu hỏi thường gặp
Nhà có 2–3 phòng cho khách du lịch thuê có phải đăng ký kinh doanh không?
Có. Luật Du lịch 2017 Điều 49 đặt điều kiện đầu tiên của kinh doanh lưu trú du lịch là có đăng ký kinh doanh, không phân biệt số phòng. Hình thức thường dùng cho nhà nhỏ là hộ kinh doanh với mã ngành 5510 dịch vụ lưu trú ngắn ngày; cho thuê qua ứng dụng đặt phòng vẫn là kinh doanh lưu trú.
Homestay cần giấy phòng cháy chữa cháy gì?
Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 có hiệu lực từ 01/07/2025 và có quy định riêng cho nhà ở kết hợp kinh doanh; nghị định hướng dẫn mới đã thay thế Nghị định 136/2020. Hồ sơ cụ thể tuỳ quy mô, nên việc đúng là mang bản vẽ nhà tới Công an phường, xã hỏi trước khi sửa nhà, vì lối thoát nạn thứ hai là thứ sửa sau rất tốn.
Khách ở một đêm có phải khai báo không?
Có. Luật Cư trú 2020 Điều 30 yêu cầu cơ sở lưu trú thông báo lưu trú cho từng khách, kể cả khách trong nước, và việc này làm được qua ứng dụng điện tử ngay khi khách nhận phòng. Bỏ bước này là lỗi bị kiểm tra nhiều nhất vì cơ quan chức năng đối chiếu được với danh sách đặt phòng trên mạng.
Mua căn hộ chung cư ở Nha Trang để làm homestay được không?
Căn hộ chung cư để ở và căn hộ du lịch là hai loại công trình khác nhau về mục đích sử dụng; Khánh Hoà từ tháng 3/2026 yêu cầu chủ đầu tư vận hành đúng công năng được duyệt và xử lý trường hợp sử dụng sai mục đích, theo VnExpress ngày 09/03/2026. Chúng tôi đã viết riêng về việc cho thuê căn hộ theo ngày khi nào bị phạt; đọc bài đó trước khi mua.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (7 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Luật Du lịch 2017 (Luật 09/2017/QH14) Điều 48 liệt kê 'nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê' là một loại cơ sở lưu trú du lịch; Điều 49 quy định điều kiện kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch: có đăng ký kinh doanh; đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự, an toàn về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm; đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ | Luật Du lịch 2017, toàn văn trên luatvietnam.vn và thuvienphapluat.vn; bài 'Một số quy định của pháp luật về kinh doanh dịch vụ homestay' trên pbgdpl.gov.vn (Bộ Tư pháp) |
| Nghị định 168/2017/NĐ-CP Điều 27 (được sửa đổi bởi Nghị định 142/2018/NĐ-CP) quy định điều kiện tối thiểu của nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê: có đèn chiếu sáng, nước sạch; có khu vực sinh hoạt chung; có khu vực lưu trú cho khách; có bếp, phòng tắm, phòng vệ sinh; chủ nhà được tập huấn nghiệp vụ du lịch | Nghị định 168/2017/NĐ-CP, toàn văn trên luatvietnam.vn; Cổng thông tin Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, bài 'Quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh dịch vụ Lữ hành và Lưu trú Du lịch' (30/12/2024) |
| Nghị định 96/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP) xếp kinh doanh dịch vụ lưu trú vào ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự, phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự do cơ quan công an cấp; mã ngành đăng ký kinh doanh dịch vụ lưu trú ngắn ngày là 5510 | Nghị định 96/2016/NĐ-CP; Quyết định 27/2018/QĐ-TTg về hệ thống ngành kinh tế Việt Nam; các bài tư vấn pháp lý tổng hợp truy cập 09/11/2026 — số điều cụ thể chưa thống nhất giữa các nguồn, người đọc đối chiếu bản gốc |
| Luật Cư trú 2020 Điều 30 quy định cơ sở lưu trú phải thông báo lưu trú cho cơ quan đăng ký cư trú; việc thông báo thực hiện trực tiếp, qua điện thoại hoặc qua phương tiện điện tử (Cổng dịch vụ công, ứng dụng VNeID, phần mềm ASM) | Luật Cư trú 2020 (Luật 68/2020/QH14); hướng dẫn thông báo lưu trú của Bộ Công an |
| Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 (Luật 55/2024/QH15) có hiệu lực từ 01/07/2025, có quy định riêng cho nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh; nghị định hướng dẫn mới thay thế Nghị định 136/2020 | Luật 55/2024/QH15; người viết không trích điều khoản chi tiết vì các nguồn tư vấn còn dẫn nghị định cũ, người đọc kiểm với Công an phường, xã |
| Ngày 09/03/2026 UBND tỉnh Khánh Hoà ban hành quy chế phối hợp quản lý hoạt động lưu trú tại căn hộ du lịch, biệt thự du lịch; yêu cầu phát hiện, xử lý trường hợp hoạt động không phép hoặc sử dụng sai mục đích; Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch là cơ quan đầu mối; năm 2025 Khánh Hoà đón khoảng 16,4 triệu lượt khách (tăng 14,4%), trong đó 5,5 triệu khách quốc tế; doanh thu du lịch khoảng 66,7 nghìn tỷ đồng (tăng hơn 16,8%); mục tiêu 2030: 33 triệu lượt khách lưu trú, khoảng 100.000 phòng | VnExpress, 09/03/2026 — https://vnexpress.net/khanh-hoa-tang-kiem-tra-hoat-dong-kinh-doanh-biet-thu-can-ho-du-lich-5048300.html |
| Cho thuê căn hộ theo ngày khi nào bị phạt; loạt villa, homestay bị tháo dỡ vì sai phép; cho thuê dài hạn hay ngắn ngày ở Nha Trang; nghĩa vụ thuế khi cho thuê nhà | Các bài /tin đã đăng: cho-thue-can-ho-theo-ngay-khi-nao-bi-phat-130-trieu · loat-villa-homestay-thao-do-cong-trinh-sai-phep · cho-thue-dai-han-hay-ngan-ngay-o-nha-trang · nghia-vu-thue-khi-cho-thue-nha-tinh-ra-sao |
