Từ 01/01/2025, cá nhân môi giới bất động sản phải có chứng chỉ và hành nghề trong doanh nghiệp môi giới hoặc sàn giao dịch; hợp đồng dịch vụ môi giới là một trong bốn loại hợp đồng kinh doanh dịch vụ bất động sản theo Luật 2023, phí do các bên thoả thuận. Bài tách năm điều khoản quyết định tiền và quyền của chủ nhà: phí và thời điểm trả, thời hạn, độc quyền, khách do bên nào dẫn, điều kiện chấm dứt, kèm mẫu chữ để đưa vào hợp đồng.

Chủ một căn nhà phố ở Nha Trang ký "hợp đồng ký gửi" với một môi giới quen. Ba tháng sau, nhà bán được qua người hàng xóm giới thiệu, môi giới đưa hợp đồng ra và đòi phí vì có dòng "độc quyền trong 12 tháng". Chủ nhà đọc lại mới thấy dòng đó, và thấy cả dòng "phí tính trên giá rao".
Bài này tách năm điều khoản trong hợp đồng môi giới quyết định tiền và quyền của chủ nhà, đặt chúng trên nền Luật Kinh doanh bất động sản 2023, và đưa mẫu chữ để đưa vào hợp đồng. Bài viết cho người bán hoặc cho thuê nhà, không viết cho người mua.
Luật 2023 đổi gì với nghề môi giới?
Từ 01/01/2025, cá nhân môi giới phải có chứng chỉ và hành nghề trong một doanh nghiệp môi giới hoặc sàn giao dịch; hợp đồng dịch vụ môi giới được luật gọi tên, và phí do các bên thoả thuận. Luật Kinh doanh bất động sản 2023 có hiệu lực từ 01/8/2024, chấm dứt việc hành nghề môi giới tự do.
Doanh nghiệp môi giới phải có quy chế hoạt động, ít nhất một người có chứng chỉ, và gửi thông tin tới cơ quan quản lý cấp tỉnh trước khi hoạt động. Điều 62 của luật định nghĩa nội dung môi giới gồm ba việc: tìm đối tác đáp ứng điều kiện của khách hàng, đại diện theo uỷ quyền làm thủ tục, và cung cấp thông tin, hỗ trợ đàm phán, ký kết. Điều 63 nói về thù lao, hoa hồng. Điều 44 xếp hợp đồng dịch vụ môi giới là một trong bốn loại hợp đồng kinh doanh dịch vụ bất động sản.
Luật không ấn định mức phí, không quy định độc quyền, không quy định thời hạn. Ba thứ đó nằm hoàn toàn ở hợp đồng, nên chủ nhà phải tự đọc.
| Nội dung | Luật quy định | Hợp đồng quyết định |
|---|---|---|
| Ai được làm môi giới | Doanh nghiệp có đăng ký; cá nhân có chứng chỉ, hành nghề trong doanh nghiệp | Tên pháp nhân ký hợp đồng |
| Việc môi giới phải làm | Tìm đối tác, đại diện theo uỷ quyền, cung cấp thông tin, hỗ trợ đàm phán | Việc cụ thể, số lần, kênh đăng tin |
| Phí | Theo thoả thuận | Mức, cơ sở tính, thời điểm trả |
| Độc quyền | Không cấm, không bắt buộc | Có hay không, thời hạn, ngoại lệ |
| Chấm dứt | Theo Bộ luật Dân sự nếu hợp đồng không ghi | Điều kiện, báo trước, phí khi chấm dứt |

Năm điều khoản quyết định tiền và quyền của chủ nhà
Năm điều khoản cần đọc theo thứ tự: phí và thời điểm trả, thời hạn, độc quyền, khách do bên nào dẫn, chấm dứt; thiếu bất kỳ điều nào thì phần thiếu được quyết định bởi bên soạn hợp đồng, thường là môi giới.
1. Phí và thời điểm trả. Phí tính trên giá bán thực tế ghi trong hợp đồng mua bán công chứng, không tính trên giá rao. Thời điểm trả là khi bên mua đã thanh toán đủ hoặc khi đã công chứng, không phải khi đặt cọc, vì cọc có thể bị huỷ. Mẫu: "Phí dịch vụ bằng X% giá chuyển nhượng ghi tại hợp đồng chuyển nhượng được công chứng, thanh toán trong 3 ngày làm việc kể từ ngày bên bán nhận đủ tiền chuyển nhượng."
2. Thời hạn. Hợp đồng ký gửi nên có thời hạn ngắn, 2–3 tháng, gia hạn bằng văn bản; không ký thời hạn 12 tháng tự động gia hạn. Mẫu: "Hợp đồng có hiệu lực 90 ngày kể từ ngày ký và chỉ gia hạn khi hai bên ký phụ lục."
3. Độc quyền. Độc quyền nghĩa là trong thời hạn, chủ nhà bán qua bất kỳ đường nào cũng trả phí. Chỉ chấp nhận độc quyền khi đổi lại môi giới cam kết việc cụ thể: đăng tin ở kênh nào, chụp ảnh, dẫn tối thiểu bao nhiêu lượt khách xem mỗi tháng, báo cáo tuần. Mẫu: "Bên B được độc quyền môi giới trong thời hạn hợp đồng với điều kiện thực hiện đủ các việc tại Phụ lục 1; không thực hiện đủ trong 30 ngày liên tiếp thì điều khoản độc quyền chấm dứt."
4. Khách do bên nào dẫn. Cần một danh sách khách do môi giới dẫn, cập nhật bằng văn bản sau mỗi lượt xem nhà. Khách không có trong danh sách là khách của chủ nhà. Điều khoản này cũng xử lý việc khách quay lại mua sau khi hợp đồng hết hạn: phí chỉ phát sinh với khách có tên trong danh sách, trong thời gian nhất định sau khi hết hạn, thường 30–60 ngày. Mẫu: "Phí chỉ phát sinh với khách hàng có tên trong Danh sách khách xem nhà do hai bên xác nhận; sau khi hợp đồng hết hạn, phí vẫn phát sinh trong 60 ngày nếu bên mua là khách có tên trong danh sách."
5. Chấm dứt. Có quyền chấm dứt khi môi giới không làm việc đã cam kết, khi môi giới đưa thông tin sai về nhà cho khách, hoặc khi chủ nhà đổi ý không bán nữa. Trường hợp cuối trả một khoản chi phí thực tế đã bỏ ra, có hoá đơn, không trả phí môi giới. Mẫu: "Bên A được chấm dứt hợp đồng bằng văn bản báo trước 7 ngày; nếu chấm dứt không do lỗi bên B, bên A hoàn trả chi phí đăng tin, chụp ảnh thực tế có chứng từ, tối đa Y đồng."
Khác gì giữa môi giới bán và môi giới cho thuê?
Cùng khung luật, khác ở cơ sở tính phí và thời điểm phát sinh. Môi giới cho thuê thường tính phí bằng 50–100% một tháng tiền thuê, trả khi khách vào ở, như bài phí môi giới cho thuê và phí quản lý tài sản: khoản nào mặc cả được đã ghi; môi giới bán tính theo tỷ lệ giá bán.
Với cho thuê, điều khoản cần thêm là trách nhiệm khi khách thuê bỏ đi sớm: môi giới có tìm khách thay không, có thu phí lần hai không. Với bán, điều khoản cần thêm là thông tin môi giới được công bố: giá, diện tích, tình trạng pháp lý đúng theo giấy tờ chủ nhà cung cấp, và môi giới chịu trách nhiệm nếu nói khác. Luật 2023 đặt nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực lên doanh nghiệp môi giới, nên điều khoản này có chỗ dựa.

Ba việc làm trước khi ký
Bước 1 — Kiểm pháp nhân. Hỏi tên doanh nghiệp, mã số thuế, và tên người có chứng chỉ môi giới của doanh nghiệp đó. Hợp đồng ký với pháp nhân, có dấu; cá nhân môi giới ký với tư cách người đại diện hoặc nhân viên.
Bước 2 — Đọc năm điều khoản. Đối chiếu với năm mục ở trên; điều nào không có thì yêu cầu thêm trước khi ký, không ký rồi "nói miệng".
Bước 3 — Lập danh sách khách từ ngày đầu. Mỗi lượt dẫn khách, hai bên xác nhận tên và ngày qua tin nhắn hoặc email đã ghi trong hợp đồng. Danh sách này là thứ quyết định ai được phí khi nhà bán.
Ai KHÔNG phù hợp
Người muốn bán nhanh bằng nhiều môi giới cùng lúc không nên ký hợp đồng độc quyền với bất kỳ ai; ký hợp đồng không độc quyền với từng bên, cùng một mức phí, và giữ danh sách khách riêng cho từng bên.
Người đã có khách mua trong tay không cần hợp đồng môi giới; cần hợp đồng dịch vụ tư vấn hoặc thủ tục với mức phí cố định cho việc làm giấy tờ, vì nội dung môi giới theo Điều 62 bắt đầu từ việc tìm đối tác.
Người không muốn công khai giá và giấy tờ không hợp với môi giới chuyên nghiệp, vì doanh nghiệp môi giới có nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực cho khách và sẽ đòi giấy tờ trước khi đăng tin.
Ngược lại, người bán căn nhà có pháp lý rõ, chấp nhận thời hạn ngắn và danh sách khách minh bạch, sẽ dùng được môi giới đúng nghĩa: trả phí cho việc tìm được người mua, không trả cho việc đã ký giấy.
Không bao giờ ký hợp đồng môi giới không có danh sách khách. Thiếu danh sách, mọi người mua đều có thể được môi giới nhận là "khách của tôi", và chủ nhà không có cách nào chứng minh ngược lại.
Khung pháp lý trong bài lấy từ Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Bộ luật Dân sự 2015; các mẫu chữ là gợi ý của người viết, cần được điều chỉnh theo từng giao dịch và nên hỏi luật sư với tài sản giá trị lớn.
Câu hỏi thường gặp
Phí môi giới bán nhà ở Nha Trang theo luật là bao nhiêu phần trăm?
Luật không ấn định mức. Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định doanh nghiệp môi giới thu phí theo thoả thuận của các bên; mức phổ biến trên thị trường do hai bên tự thương lượng và nên ghi bằng số tuyệt đối hoặc tỷ lệ trên giá bán thực tế, kèm thời điểm trả.
Ký gửi bán nhà với cá nhân môi giới không có công ty có hợp lệ không?
Từ 01/01/2025, cá nhân môi giới phải có chứng chỉ và hành nghề trong một doanh nghiệp môi giới hoặc sàn giao dịch. Hợp đồng môi giới nên ký với doanh nghiệp, có con dấu và mã số thuế; ký với cá nhân thì khi tranh chấp phí hay thông tin sai, chủ nhà chỉ có một cá nhân để đòi.
Hợp đồng môi giới độc quyền có nghĩa là gì?
Là trong thời hạn hợp đồng, chủ nhà không được tự bán hoặc giao cho môi giới khác; bán được bằng bất kỳ đường nào cũng phải trả phí cho bên độc quyền. Luật không cấm điều khoản này, nhưng nó chỉ hợp lý khi đi kèm thời hạn ngắn, cam kết việc làm cụ thể của môi giới và quyền chấm dứt khi môi giới không làm.
Muốn chấm dứt hợp đồng môi giới trước hạn thì sao?
Đọc điều khoản chấm dứt trong hợp đồng trước; nếu hợp đồng không ghi, áp dụng quy định về hợp đồng dịch vụ của Bộ luật Dân sự 2015, theo đó bên thuê dịch vụ có thể đơn phương chấm dứt khi bên kia vi phạm nghiêm trọng, hoặc chấm dứt và trả tiền công cho phần việc đã làm. Hợp đồng nên có sẵn điều khoản chấm dứt với thời hạn báo trước để không phải viện tới luật chung.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (3 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (số 29/2023/QH15), hiệu lực từ 01/8/2024: tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ môi giới phải thành lập doanh nghiệp, có quy chế hoạt động, ít nhất một cá nhân có chứng chỉ môi giới và gửi thông tin tới cơ quan quản lý cấp tỉnh; cá nhân hành nghề môi giới phải có chứng chỉ và hành nghề trong doanh nghiệp môi giới hoặc sàn giao dịch, chấm dứt hành nghề tự do từ 01/01/2025; Điều 44 liệt kê bốn loại hợp đồng kinh doanh dịch vụ bất động sản gồm hợp đồng dịch vụ sàn giao dịch, môi giới, tư vấn, quản lý; Điều 62 nội dung môi giới gồm tìm đối tác, đại diện theo uỷ quyền làm thủ tục, cung cấp thông tin và hỗ trợ đàm phán, ký kết; Điều 63 thù lao, hoa hồng môi giới; doanh nghiệp môi giới được thu phí dịch vụ theo thoả thuận của các bên | Tổng hợp từ Cổng thông tin Chính phủ (xaydungchinhsach.chinhphu.vn, 22/12/2023), VCCI, CafeLand 2024 và Văn phòng luật sư Dương Công — https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/tu-1-1-2025-moi-gioi-bat-dong-san-khong-duoc-hanh-nghe-tu-do-119231222132743287.htm |
| Phí môi giới cho thuê phổ biến 50–100% một tháng tiền thuê, trả một lần khi khách vào ở; phí môi giới bán nhà thị trường thường tính theo tỷ lệ giá bán và do thoả thuận | Bài /tin đã đăng: chi-phi-moi-gioi-cho-thue-va-quan-ly-tai-san (dẫn các trang môi giới cho thuê, tháng 9/2026) |
| Hợp đồng dịch vụ và việc đơn phương chấm dứt hợp đồng dịch vụ theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 513–520): bên sử dụng dịch vụ có quyền đơn phương chấm dứt nếu bên cung ứng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ, và phải trả tiền công tương ứng phần đã thực hiện khi chấm dứt không do lỗi bên cung ứng | Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 — người đọc tự đối chiếu văn bản hiện hành |
