Theo VnExpress ngày 12/11/2026, trả lời chất vấn tại Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết tổng nợ thuế đến hết tháng 10 ở mức 11%, tương đương hơn 267.000 tỷ đồng, và theo ngành thuế hơn một nửa số nợ này là tiền sử dụng đất trong bối cảnh thị trường bất động sản còn trầm lắng. Bài tóm nội dung chất vấn, giải pháp Bộ Tài chính nêu, và vì sao khoản nợ của chủ đầu tư lại chạm tới tờ sổ của người mua.

Theo VnExpress ngày 12/11/2026, trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết tổng nợ thuế đến hết tháng 10 ở mức 11%, tương đương hơn 267.000 tỷ đồng. Theo ngành thuế, hơn một nửa số nợ đó là tiền sử dụng đất, trong bối cảnh thị trường bất động sản còn trầm lắng. Theo phép tính của người viết, phần tiền sử dụng đất vì thế vượt 133.000 tỷ đồng, một khoản mà phía sau là nhiều dự án nhà ở đang chờ nghĩa vụ tài chính khép lại.
Quốc hội hỏi gì, Bộ trưởng trả lời gì?
Câu hỏi xoáy vào khoảng cách giữa mục tiêu Quốc hội đặt ra và con số nợ vẫn tăng mỗi năm. Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) nêu rằng nghị quyết của Quốc hội yêu cầu kiểm soát nợ thuế, lệ phí dưới 5% tổng thu ngân sách, nhưng số nợ vẫn còn khoảng trên 256.000 tỷ đồng theo số liệu ông dẫn, và đề nghị Bộ trưởng nêu nguyên nhân cùng giải pháp.
Bộ trưởng tách nợ thành hai con số. Nợ phát sinh trong năm đến hết tháng 10 ở mức 3%, đạt mục tiêu dưới 5% tổng thu thuế; còn tổng nợ đọng tích luỹ ở mức 11%, cao hơn mục tiêu dưới 8%. Giải pháp Bộ Tài chính nêu gồm giao chỉ tiêu và đánh giá kết quả thu hồi nợ tới từng cán bộ thuế, hoàn thiện thể chế theo hướng đơn giản, và áp chế tài với người có khả năng nộp nhưng chây ỳ. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Bộ trưởng trả lời thêm bằng văn bản về các vướng mắc trong quản lý thuế.
| Chỉ tiêu | Mục tiêu | Đến hết tháng 10/2026 |
|---|---|---|
| Nợ thuế phát sinh trong năm | Dưới 5% tổng thu thuế | 3% |
| Tổng nợ đọng tích luỹ | Dưới 8% | 11%, hơn 267.000 tỷ đồng |
| Phần tiền sử dụng đất | — | Hơn một nửa tổng nợ |
Nguồn: VnExpress 12/11/2026.
Vì sao nợ tiền sử dụng đất chạm tới người mua nhà?
Giấy chứng nhận cho từng căn trong một dự án chỉ được làm khi chủ đầu tư đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính về đất, nên khoản nợ của chủ đầu tư thường hiện ra thành tờ sổ chậm của người mua. Tiền sử dụng đất là khoản chủ đầu tư nộp để được giao đất làm dự án; khoản đó không hiện trên hợp đồng mua bán nhưng nằm trong giá từng mét vuông, như bài tiền sử dụng đất của dự án ảnh hưởng giá bán đã giải thích.
Khi bán hàng chậm, dòng tiền để nộp khoản này cũng chậm theo. Theo suy luận của người viết từ cơ chế đó, một chủ đầu tư bán được ít căn hơn kế hoạch sẽ ưu tiên trả nợ vay và chi phí thi công để giữ tiến độ xây, còn khoản tiền sử dụng đất bị lùi lại tới khi dòng tiền khá hơn. Người mua nhìn thấy công trình vẫn lên tầng đều đặn, nhưng phần nghĩa vụ với Nhà nước, thứ quyết định tờ sổ, có thể vẫn còn treo. Khoản chậm nộp còn sinh tiền chậm nộp theo ngày, nên càng để lâu thì số phải nộp càng lớn hơn số ghi trên thông báo ban đầu. Nghĩa vụ tài chính về đất chưa xong là một trong những nguyên nhân thường gặp khiến cư dân nhận nhà nhiều năm mà chưa có sổ, như bài đã nhận nhà mà chưa có sổ: sáu nguyên nhân thường gặp đã liệt kê.
Góc nhìn cho người mua tại Khánh Hoà
Người mua căn hộ, nhà phố dự án ở Khánh Hoà nên hỏi về tiền sử dụng đất trước khi ký, không phải sau khi nhận nhà. Con số toàn quốc không cho biết dự án nào đang nợ, nhưng nó cho thấy đây là rủi ro phổ biến chứ không hiếm gặp.
- Bước 1 — Hỏi chứng từ nộp tiền sử dụng đất. Chủ đầu tư hoặc đại lý cho xem thông báo nộp tiền và chứng từ đã nộp của dự án, hoặc phần đã nộp và lịch nộp phần còn lại.
- Bước 2 — Đọc điều khoản cấp sổ trong hợp đồng. Thời hạn chủ đầu tư làm thủ tục cấp giấy chứng nhận, và mức phạt nếu chậm.
- Bước 3 — Giữ khoản thanh toán cuối gắn với ngày nhận sổ. Với nhà hình thành trong tương lai, khoản 5% giá trị hợp đồng gắn với việc cấp giấy chứng nhận; theo Luật sư Việt Nam ngày 30/10/2026, dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi giữ khoản này tại ngân hàng bảo lãnh.
Người mua đất của hộ dân cũng gặp dạng nợ này ở quy mô nhỏ hơn. Một số hộ gia đình được cấp sổ kèm dòng ghi nợ tiền sử dụng đất ở trang bổ sung của giấy chứng nhận; người mua lại thửa đất đó nên đọc kỹ trang này và yêu cầu người bán nộp xong khoản nợ trước khi công chứng. Một dạng báo nợ khác, khi thuế đất phi nông nghiệp vẫn ghi tên người đã bán thửa đất từ lâu, có hướng xử lý ở bài bán đất lâu rồi vẫn bị báo nợ thuế đất.
Xấu: "Dự án lớn thế chắc đã nộp đủ tiền đất rồi." Tốt: "Dự án đã nộp tiền sử dụng đất cho phân khu này chưa, chứng từ ngày nào, và hợp đồng hẹn cấp sổ trong bao lâu sau bàn giao?" Câu thứ hai biến một nỗi lo chung thành ba thứ kiểm được bằng giấy.
Câu hỏi thường gặp
Nợ thuế hiện nay là bao nhiêu?
Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn ngày 12/11/2026, đến hết tháng 10 tổng nợ thuế ở mức 11%, tương đương hơn 267.000 tỷ đồng; nợ phát sinh trong năm ở mức 3%, đạt mục tiêu dưới 5%.
Vì sao nợ tiền sử dụng đất chiếm phần lớn nợ thuế?
Theo ngành thuế mà Bộ trưởng dẫn, hơn một nửa số nợ là tiền sử dụng đất, trong bối cảnh thị trường bất động sản còn trầm lắng. Khi bán hàng chậm, nhiều chủ đầu tư thiếu dòng tiền để nộp khoản này đúng hạn.
Chủ đầu tư nợ tiền sử dụng đất thì người mua nhà bị ảnh hưởng gì?
Người mua thường bị chậm cấp sổ, vì giấy chứng nhận cho từng căn chỉ được làm khi nghĩa vụ tài chính về đất của dự án đã hoàn tất. Người mua nên hỏi chứng từ nộp tiền sử dụng đất của dự án trước khi ký và giữ khoản thanh toán cuối gắn với ngày nhận sổ.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (4 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Sáng 12/11/2026, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) chất vấn: Nghị quyết của Quốc hội yêu cầu kiểm soát nợ thuế, lệ phí dưới 5% tổng thu ngân sách nhưng nợ thuế vẫn tăng hằng năm, còn khoảng trên 256.000 tỷ đồng. Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời: mục tiêu nợ phát sinh hằng năm dưới 5% tổng thu thuế và tổng nợ đọng tích lũy dưới 8%; đến hết tháng 10/2026 nợ phát sinh trong năm ở mức 3%; tổng nợ thuế ở mức 11%, tương đương hơn 267.000 tỷ đồng; theo ngành thuế, hơn một nửa là tiền sử dụng đất trong bối cảnh thị trường bất động sản còn trầm lắng. Giải pháp: giao chỉ tiêu và đánh giá kết quả thu hồi nợ với từng cán bộ thuế, hoàn thiện thể chế, tăng tuyên truyền, áp chế tài với người có khả năng nộp nhưng chây ỳ. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Bộ trưởng trả lời thêm bằng văn bản | VnExpress 12/11/2026 — 'Bộ trưởng Tài chính: Chưa phát hành trái phiếu quốc tế ở thời điểm này' (vnexpress.net/bo-truong-tai-chinh-bat-dau-tra-loi-chat-van-5143644.html) và bản tường thuật trực tiếp (vnexpress.net/bo-truong-tai-chinh-bat-dau-tra-loi-chat-van-5143644-tong-thuat.html) |
| Phép tính hơn một nửa của 267.000 tỷ đồng tức trên 133.000 tỷ đồng là tiền sử dụng đất | Tính toán của người viết từ số liệu VnExpress 12/11/2026 |
| Khoản 5% giá trị hợp đồng gắn với việc cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà hình thành trong tương lai được giữ ở ngân hàng bảo lãnh; chủ đầu tư phải hoàn thành nghĩa vụ từ tiền sử dụng đất tới nghiệm thu, bàn giao | Luật sư Việt Nam 30/10/2026 — 'Sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản: Tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo lãnh, khoản 5% và chuyển nhượng dự án' (lsvn.vn/sua-doi-luat-kinh-doanh-bat-dong-san-tiep-tuc-hoan-thien-co-che-bao-lanh-khoan-5-va-chuyen-nhuong-du-an-bat-dong-san-a181801.html) |
| Chậm sổ sau khi nhận nhà có sáu nguyên nhân thường gặp, trong đó có nghĩa vụ tài chính về đất của chủ đầu tư chưa hoàn tất | Bài /tin đã đăng: cham-cap-so-hong-nguyen-nhan-thuong-gap |
