Câu hỏi không phải "có nên bảo hiểm không" mà là "tài sản của mình đang hở ở đâu, và hở đó có đáng bỏ tiền bịt lại không".
Một câu hỏi hay bị trả lời sai vì bị gộp làm một: "nhà tôi có bảo hiểm cháy nổ rồi, có cần mua thêm gì nữa không?" Câu trả lời phụ thuộc vào việc biết rõ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc bảo vệ đúng cái gì, và phần còn lại — phần không được bảo vệ — lớn hơn nhiều người tưởng.
Bảo hiểm bắt buộc bảo vệ đúng phạm vi nào
Theo Nghị định 23/2018/NĐ-CP, một số loại công trình — chung cư, trung tâm thương mại, kho chứa hàng, cơ sở sản xuất có nguy cơ cháy nổ — buộc phải mua bảo hiểm cháy, nổ với mức trách nhiệm bảo hiểm tối thiểu do nhà nước quy định. Nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình không thuộc diện bắt buộc, trừ khi trong nhà có hoạt động kinh doanh chứa vật liệu dễ cháy.
Nhưng ngay cả ở nơi bắt buộc, phạm vi bồi thường chỉ gói trong hai chữ: cháy và nổ. Không phải thiên tai. Không phải trộm cắp. Không phải vỡ đường ống nước làm hư sàn gỗ tầng dưới. Chi tiết đầy đủ về gói này nằm ở Bảo hiểm cháy nổ cho nhà và căn hộ: bắt buộc hay tự nguyện.
Bốn nhóm rủi ro nằm ngoài gói bắt buộc
| Nhóm rủi ro | Có trong gói bắt buộc? | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Cháy, nổ | Có (với công trình thuộc diện bắt buộc) | Đã được bảo vệ theo mức tối thiểu |
| Thiên tai (bão, lũ, sạt lở) | Không | Mua thêm bảo hiểm tài sản tự nguyện nếu ở vùng rủi ro |
| Trộm cắp, phá hoại | Không | Mua thêm, hoặc chấp nhận rủi ro nếu giá trị tài sản nhỏ |
| Trách nhiệm với bên thứ ba (nước tràn sang nhà hàng xóm, vật rơi gây thương tích) | Không | Bảo hiểm trách nhiệm dân sự — ít người mua vì ít người biết tới |
-> Cột thứ ba là chỗ nhiều người bỏ sót nhất. Một căn nhà phố xây gần nhà hàng xóm mà xảy ra sự cố kết cấu ảnh hưởng sang bên cạnh có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường không nhỏ, và khoản này không nằm trong bất kỳ gói bảo hiểm cháy nổ nào.
Cách quyết định: tính theo tài sản đang hở, không tính theo cảm giác an tâm
Ba câu hỏi giúp quyết định có nên mua thêm bảo hiểm tự nguyện:
- Tài sản này nằm ở vùng có rủi ro thiên tai đáng kể không? Nhà ven biển, ven sông, vùng thấp trũng
có xác suất thiệt hại do bão lũ cao hơn hẳn khu vực trung tâm cao ráo.
- **Nếu tài sản hư hại toàn bộ, mình có đủ tiền mặt để khắc phục ngay mà không ảnh hưởng dòng tiền
khác không?** Nếu không, phí bảo hiểm là chi phí mua lại sự ổn định tài chính, không phải chi phí thừa.
- Khoản vay ngân hàng có yêu cầu bảo hiểm không, và yêu cầu đó có phạm vi rộng tới đâu? Đọc kỹ hợp
đồng tín dụng trước khi tự đi mua thêm một gói trùng lặp.
Bảo hiểm không phải là chi phí để mua sự an tâm chung chung. Nó là công cụ để chuyển một rủi ro có xác suất thấp nhưng thiệt hại lớn thành một khoản chi phí cố định, nhỏ, biết trước. Mua đúng loại rủi ro mình đang hở thì đáng; mua để "cho chắc" mà không biết mình đang hở ở đâu thì thường là mua trùng hoặc mua thiếu.
Bảo hiểm cho tài sản đang cho thuê là một trường hợp riêng
Với tài sản đang cho thuê, rủi ro không dừng ở thiệt hại vật chất. Nếu hoả hoạn hoặc sự cố kết cấu xảy ra tại tài sản đang cho thuê, chủ nhà có thể đối mặt thêm hai khoản chi phí ngoài việc sửa chữa: khoản bồi thường mất thu nhập cho thuê trong thời gian sửa chữa, và trong một số trường hợp, trách nhiệm với khách thuê nếu sự cố ảnh hưởng tới tài sản hoặc an toàn của họ. Một số gói bảo hiểm tài sản cho thuê có thêm điều khoản bồi thường gián đoạn thu nhập, nhưng đây là điều khoản tự nguyện, cần hỏi rõ và mua thêm nếu muốn, không nằm trong gói cháy nổ bắt buộc tiêu chuẩn.
Với người vừa mua một tài sản để cho thuê dài hạn, việc đọc kỹ điều khoản bảo hiểm nên làm cùng lúc với việc soạn hợp đồng thuê, vì hai văn bản này ảnh hưởng lẫn nhau: hợp đồng thuê có thể quy định bên nào chịu trách nhiệm mua bảo hiểm, và mức bảo hiểm cần đủ để bảo vệ cả phần thiệt hại vật chất lẫn phần thu nhập bị gián đoạn.
Ai KHÔNG phù hợp
Người đang tìm bảng phí bảo hiểm cụ thể của một công ty nhất định. Bài này đưa khung quyết định — biết mình đang hở ở đâu để mua đúng loại — chứ không so giá giữa các đơn vị bảo hiểm, vì mức phí phụ thuộc mức miễn thường và điều khoản loại trừ riêng của từng hợp đồng, không có một con số chung để trích dẫn.
Xem thêm phần trách nhiệm khi cho thuê tài sản tại Nghĩa vụ thuế khi cho thuê nhà tính ra sao, và phần thế chấp tài sản khi vay tại Bất động sản thế chấp và rủi ro tín dụng.
Ai nên mua — và ai không nên
Phù hợp nếu…
- Anh/chị đang sở hữu một tài sản có giá trị lớn và muốn biết những rủi ro nào hiện đang không được bảo vệ bởi gói bắt buộc.
- Anh/chị vừa mua nhà bằng vốn vay và ngân hàng yêu cầu mua bảo hiểm nhưng chưa rõ gói đó bảo vệ những gì.
Chưa phù hợp nếu…
- Anh/chị đang tìm biểu phí bảo hiểm cụ thể của một công ty bảo hiểm nhất định. Bài này nói về khung quyết định, không phải bảng giá — mỗi đơn vị bảo hiểm định phí khác nhau tuỳ mức miễn thường và điều khoản loại trừ.
Câu hỏi thường gặp
Mua nhà chung cư có bắt buộc phải mua bảo hiểm không?
Chủ đầu tư của toà nhà có thể bị bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ cho phần sở hữu chung theo Nghị định 23/2018/NĐ-CP, nhưng phần căn hộ riêng của người mua thì không bắt buộc trừ khi hợp đồng vay ngân hàng yêu cầu. Hai nghĩa vụ này là hai chủ thể khác nhau, đừng nhầm.
Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc có đủ để yên tâm không?
Không. Nó chỉ bồi thường thiệt hại do cháy và nổ, với mức trách nhiệm bảo hiểm tối thiểu do nhà nước quy định. Thiệt hại do bão, lũ, sạt lở, rò rỉ nước, trộm cắp đều nằm ngoài phạm vi này và cần mua thêm nếu muốn được bảo vệ.
Ngân hàng yêu cầu mua bảo hiểm khi vay mua nhà, đây có phải bảo hiểm bắt buộc theo luật không?
Không phải cùng một thứ. Đây là điều kiện của hợp đồng tín dụng — ngân hàng muốn bảo vệ tài sản thế chấp — và độc lập với nghĩa vụ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc theo Nghị định 23/2018/NĐ-CP. Cần đọc kỹ hợp đồng vay để biết ngân hàng yêu cầu loại bảo hiểm nào và mức trách nhiệm bao nhiêu.
Nhà riêng lẻ ở khu vực ven biển hay bị bão có cần mua bảo hiểm không?
Đây là trường hợp đáng cân nhắc mua thêm bảo hiểm tài sản tự nguyện, vì bảo hiểm cháy nổ bắt buộc không bồi thường thiệt hại do bão. Quyết định phụ thuộc vào giá trị tài sản và mức độ chấp nhận rủi ro, không có câu trả lời chung cho mọi trường hợp.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (3 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Nghị định 23/2018/NĐ-CP quy định bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc áp dụng cho một số loại công trình như chung cư, trung tâm thương mại, kho hàng | Nghị định 23/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 97/2021/NĐ-CP) |
| Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc chỉ bồi thường thiệt hại do cháy, nổ, không bồi thường thiệt hại do thiên tai, trộm cắp hay vỡ đường ống nước | bao-hiem-chay-no-cho-nha-va-can-ho |
| Nhà riêng lẻ của hộ gia đình không thuộc diện bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ, trừ trường hợp có hoạt động kinh doanh chứa hàng dễ cháy | Nghị định 23/2018/NĐ-CP |
