Theo VnExpress ngày 18/9/2026, sau đề xuất chuyển 5% giá trị cuối của nhà hình thành trong tương lai vào tài khoản đảm bảo tại ngân hàng (dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi), khảo sát 1.200 độc giả trong ba ngày 14–16/9 cho thấy 80% muốn giữ cách hiện hành: nộp 95% khi nhận nhà, 5% còn lại trả khi có sổ hồng. Tổng giám đốc JLL Việt Nam Lê Thị Huyền Trang, ông Đinh Minh Tuấn (Batdongsan) và luật sư Phạm Thanh Tuấn nêu các câu hỏi dự thảo chưa trả lời: tài khoản do bên nào mở, phí và lãi phát sinh thuộc về ai, ngân hàng giữ tới khi nào, tranh chấp xử lý ra sao, và điều gì xảy ra nếu bên bán từ chối dùng tài khoản. Bài này là diễn biến tiếp của tin đã điểm ngày 14/9, đi thẳng vào bốn câu hỏi đó và tính thử số tiền 5% ở một căn nhà Nha Trang.

Theo VnExpress ngày 18/9/2026, sau khi Bộ Xây dựng đề xuất chuyển 5% giá trị cuối của nhà hình thành trong tương lai vào tài khoản đảm bảo tại ngân hàng — tin đã điểm ở đề xuất giữ 5% tiền mua nhà tại ngân hàng đến khi có sổ — khảo sát 1.200 độc giả trong ba ngày 14–16/9 cho kết quả 80% muốn giữ cách hiện hành: nộp 95% khi nhận nhà, 5% còn lại trả khi có sổ hồng. Bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, nói thẳng: "cơ quan quản lý cũng cần quy định rõ về tài khoản đảm bảo như do bên nào mở, trách nhiệm trả phí hay lãi phát sinh thuộc về ai".
Bốn câu hỏi dự thảo chưa trả lời
Ba chuyên gia bài dẫn — bà Trang (JLL), ông Đinh Minh Tuấn (Batdongsan) và luật sư Phạm Thanh Tuấn — cùng chỉ vào những chỗ trống giống nhau:
| Câu hỏi | Vì sao quan trọng với người mua |
|---|---|
| Ai mở tài khoản — chủ đầu tư, người mua hay ngân hàng bảo lãnh? | Người đứng tên tài khoản là người có quyền yêu cầu giải toả. |
| Lãi phát sinh và phí quản lý thuộc về ai? | Tiền của người mua nằm ở ngân hàng nhiều tháng; lãi đó hiện chưa ghi cho ai. |
| Ngân hàng giữ tới khi nào? | "Khi có sổ" có thể là 6 tháng, có thể là nhiều năm nếu dự án vướng — xem chậm cấp sổ hồng, nguyên nhân thường gặp. |
| Bên bán từ chối dùng tài khoản thì sao? | Nếu cơ chế là tuỳ chọn, người mua có thể mất luôn quyền giữ 5% đang có. |
-> Cả bốn câu đều xoay quanh một chuyện: 5% đang nằm trong tay người mua, chuyển sang tay ngân hàng thì ai kiểm soát nó. Người mua hiện giữ được tiền và giữ được quyền mặc cả khi sổ chậm; cơ chế mới đổi quyền mặc cả đó lấy sự yên tâm rằng chủ đầu tư không đòi được trước hạn — nhưng chỉ khi bốn ô trên được điền.

Góc nhìn cho người mua tại Khánh Hoà
Phần lớn dự án đang bán ở Nha Trang, Cam Ranh là nhà hình thành trong tương lai, nên 5% này là tiền thật của người đọc. Tính thử cho dễ hình dung (phép nhân của người viết, không phải số dự án nào):
| Giá căn | 5% giữ lại | Lãi tiền gửi 5%/năm nếu nằm 6 tháng | Nếu nằm 3 năm |
|---|---|---|---|
| 3 tỷ | 150 triệu | ≈ 3,75 triệu | ≈ 22,5 triệu |
| 10 tỷ | 500 triệu | ≈ 12,5 triệu | ≈ 75 triệu |
Với một người, vài triệu tới vài chục triệu không phải chuyện lớn. Với một dự án vài trăm căn, khoản lãi đó là hàng tỷ đồng — và đó là lý do câu "lãi thuộc về ai" không phải câu hỏi kỹ thuật.
Ba việc người mua ở Khánh Hoà làm được ngay, không chờ luật:
- Đọc lại điều khoản 5% trong hợp đồng đang ký. Mốc trả là "khi nhận sổ" hay "khi chủ đầu
tư thông báo đủ điều kiện nộp hồ sơ" — hai mốc cách nhau có thể cả năm. Có tính lãi chậm trả không, và ai được đơn phương dời mốc.
- Hỏi dự án có bảo lãnh ngân hàng chưa. Tài khoản đảm bảo và bảo lãnh bàn giao là hai lớp
khác nhau; lớp thứ hai đã có trong luật hiện hành và quan trọng hơn cho phần 95% đã trả.
- Giữ nguyên 5% theo luật hiện hành. Đề xuất chưa thành luật; quyền giữ 5% tới khi có sổ
là lớp bảo vệ đang có hiệu lực. Chủ đầu tư nào đề nghị "nộp trước cho tiện" là đang xin bỏ lớp đó.
80% người được hỏi không muốn đổi cách trả 5% không hẳn vì họ ghét ý tưởng ngân hàng giữ hộ. Họ chỉ chưa thấy ai ghi rõ lãi về đâu, giữ tới bao giờ, và kiện ai khi hai bên không thoả thuận được. Chừng nào bốn ô đó còn trống, giữ tiền trong tay mình vẫn là lựa chọn dễ hiểu hơn.
-> Diễn biến đáng theo tiếp là bản dự thảo sau lấy ý kiến: nếu bốn câu hỏi được trả lời bằng điều khoản cụ thể, cơ chế mới có thể tốt hơn cách cũ; nếu chỉ thêm chữ "theo thoả thuận", người mua nên hiểu là chưa có gì đổi.
Câu hỏi thường gặp
Đề xuất chuyển 5% giá trị nhà vào tài khoản đảm bảo là gì?
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi đề xuất người mua nhà hình thành trong tương lai không giữ 5% cuối cùng tới khi có sổ như hiện nay, mà chuyển khoản đó vào một tài khoản đảm bảo tại ngân hàng; chủ đầu tư chỉ nhận khi bàn giao sổ. VnExpress ngày 18/9/2026 cho biết 80% trong 1.200 độc giả được khảo sát muốn giữ cách cũ.
Chuyên gia thấy dự thảo chưa rõ ở đâu?
Bốn chỗ: tài khoản do bên nào mở; lãi phát sinh và phí quản lý thuộc về ai; ngân hàng giữ tiền tới khi nào và tranh chấp xử lý ra sao; và nếu bên bán từ chối dùng tài khoản thì người mua có mất lớp bảo vệ hiện có không — theo bà Lê Thị Huyền Trang (JLL), ông Đinh Minh Tuấn (Batdongsan) và luật sư Phạm Thanh Tuấn.
5% ở một căn nhà Nha Trang là bao nhiêu tiền?
Căn 3 tỷ thì 5% là 150 triệu; căn 10 tỷ là 500 triệu. Nếu tiền nằm trong tài khoản đảm bảo 6 tháng với lãi tiền gửi khoảng 5%/năm, phần lãi khoảng 3,75 triệu cho căn 3 tỷ — không lớn với một người, nhưng nhân với vài trăm căn thì đó là khoản ai hưởng phải được ghi rõ.
Người mua nên làm gì trong lúc dự thảo chưa chốt?
Đọc kỹ điều khoản 5% trong hợp đồng mua bán hiện tại: mốc trả (khi nhận sổ hay khi được thông báo nộp hồ sơ), có tính lãi chậm trả không, và chủ đầu tư có quyền đơn phương đổi mốc không. Luật hiện hành vẫn cho người mua giữ 5%, đó là lớp bảo vệ đang có và nên dùng.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (4 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Khảo sát 1.200 độc giả VnExpress từ 14–16/9/2026: 80% muốn duy trì thanh toán 5% như hiện nay; cách hiện hành: nộp 95% khi bàn giao, 5% khi nhận sổ hồng; phát biểu của bà Lê Thị Huyền Trang (Tổng giám đốc JLL Việt Nam), ông Đinh Minh Tuấn (Giám đốc khu vực phía Nam, Batdongsan), luật sư Phạm Thanh Tuấn; các câu hỏi: ai mở tài khoản, phí và lãi thuộc về ai, giữ tới khi nào, tranh chấp, trường hợp bên bán từ chối; thời gian nhận sổ thường khoảng 6 tháng sau khi dự án hoàn thành | VnExpress ngày 18/9/2026 — Chuyên gia: Cần rõ bên hưởng lãi khi chuyển 5% giá trị nhà trên giấy vào tài khoản đảm bảo (tác giả Anh Tú – Ngọc Diễm) |
| Đề xuất giữ 5% tiền mua nhà tại ngân hàng đến khi có sổ — đã điểm tin ngày 14/9 | de-xuat-giu-5-phan-tram-tien-mua-nha-tai-ngan-hang-den-khi-co-so |
| Chậm cấp sổ hồng, nguyên nhân thường gặp — đã viết ở bài riêng | cham-cap-so-hong-nguyen-nhan-thuong-gap |
| Ví dụ 5% của căn 3 tỷ = 150 triệu, lãi tiền gửi 5%/năm trong 6 tháng ≈ 3,75 triệu — phép nhân minh hoạ của người viết, không phải số của dự án nào | Tính toán của người viết trên giả định nêu rõ trong bài |
