Phần diện tích không nằm trên sổ chỉ nên được định giá thấp hơn phần có sổ; bài nêu ba tài liệu cần đối chiếu và cách hỏi giá cho từng phần.

Tầng lửng và tầng áp mái chỉ nên được tính vào giá nhà ở mức tương ứng với việc chúng có giấy tờ và dùng được hay không. Tin rao thường gộp chúng vào con số "diện tích sử dụng", nhưng người mua trả tiền cho phần hợp pháp và dùng được, không trả tiền cho cách gọi tên.
Tầng lửng và tầng áp mái khác tầng thường ở điểm nào?
Điểm khác lớn nhất là chiều cao và tư cách pháp lý của phần sàn, không phải tên gọi. Tầng lửng thường là sàn thấp chen giữa tầng trệt và tầng một; tầng áp mái nằm sát mái, trần dốc hoặc thấp ở một phần diện tích.
Ba hệ quả cho người mua:
- Chiều cao sử dụng. Phần trần quá thấp hoặc mái dốc khó đặt tủ, giường, chỗ ngồi; một mét vuông sàn chưa chắc là một mét vuông dùng được.
- Công năng. Tầng lửng hợp làm kho, phòng làm việc nhỏ; tầng áp mái hợp phòng thờ, sân phơi, phòng đọc sách. Ít khi là phòng ngủ thoải mái ở khí hậu nắng nóng của Nha Trang.
- Giấy tờ. Hai loại sàn này là chỗ chủ nhà hay xây thêm sau khi nhận phép, nên là chỗ hồ sơ hay lệch nhất.
Ba tài liệu nào quyết định phần sàn có hợp thức không?
Phần sàn chỉ yên tâm khi cả ba tài liệu cùng khớp: giấy phép xây dựng, bản vẽ hoàn công và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà. Thiếu một trong ba thì phần đó thuộc diện cần hỏi thêm.
| Tài liệu | Cho biết gì | Dấu hiệu lệch |
|---|---|---|
| Giấy phép xây dựng | Số tầng, diện tích sàn được phép | Căn có nhiều tầng hơn số ghi trong phép |
| Bản vẽ hoàn công | Công trình thực tế sau khi xây | Không có, hoặc không có tầng lửng/áp mái |
| Giấy chứng nhận | Đất và tài sản gắn liền với đất | Chỉ ghi nhà số tầng thấp hơn thực tế |
Muốn tra thêm về nhà xây vượt phép, xem bài nhà xây sai phép có mua lại được không. Phần dữ liệu đất đai cũng không thay được hồ sơ gốc, như bài cơ sở dữ liệu đất đai không thay được công chứng đã nêu.

Người mua nên hỏi giá phần tầng lửng thế nào?
Hãy yêu cầu người bán tách giá từng phần: phần có phép dùng như tầng thường, phần chưa có phép, và phần trần thấp. Một con số gộp che đi phần rủi ro, và người mua là người gánh nó khi sang tên.
Một cách tính đơn giản, chỉ mang tính minh hoạ:
| Phần | Đối xử khi định giá | Lý do |
|---|---|---|
| Tầng trệt, tầng thường có phép | Giá nền của căn | Có giấy tờ, dùng bình thường |
| Tầng lửng có phép, trần đủ cao | Gần giá tầng thường | Dùng được và hợp thức |
| Tầng lửng không phép | Thấp hơn rõ rệt | Có thể phải xử lý khi sang tên |
| Tầng áp mái trần dốc thấp | Thấp hơn rõ rệt | Diện tích dùng được nhỏ hơn diện tích sàn |
Giả sử một tầng lửng 25 m2 (số giả định): nếu người bán tính như tầng thường thì bạn đang trả đủ tiền cho 25 m2 mà có thể chỉ dùng được một phần. Con số này không phải giá thị trường; nó chỉ cho thấy vì sao phải tách từng phần trước khi trả giá.

Bước kiểm tra trước khi đặt cọc
Làm đủ ba bước dưới đây trước khi đặt cọc, vì sau khi cọc thì mọi phát hiện đều tốn kém hơn.
- Bước 1 — Đếm tầng ngoài đời. Đứng ngoài đường đếm số tầng, rồi so với số tầng trong giấy phép và trên sổ.
- Bước 2 — Xin xem bản vẽ hoàn công. Nếu không có, hỏi lý do và hỏi cách người bán sẽ hợp thức.
- Bước 3 — Ghi vào hợp đồng. Nêu rõ phần sàn nào hợp thức, phần nào không, và ai chịu trách nhiệm nếu bị yêu cầu xử lý.
Không bao giờ chấp nhận câu "nhà này xây vậy cả khu, không ai làm khó". Đó là lời giải thích, không phải giấy tờ; người đứng tên sau cùng là người chịu khi bị yêu cầu xử lý.
Trường hợp muốn cải tạo để có thêm sàn sử dụng, bài cải tạo nhà cũ làm tăng giá bán lại bao nhiêu cho khung tính chi phí.
Ai KHÔNG phù hợp với cách tính này?
Người mua để ở lâu dài và không có ý định vay thế chấp hay bán lại có thể chấp nhận phần sàn chưa hợp thức, miễn là đã trừ phần đó khỏi giá. Cách tính trong bài thận trọng hơn mức họ cần.
Ngược lại, người định vay ngân hàng hoặc bán lại sau vài năm không nên bỏ qua bước nào. Ngân hàng định giá theo phần có giấy tờ, và người mua kế tiếp cũng sẽ hỏi đúng những câu trong bài này. Phần chưa hợp thức khi đó biến thành khoản giảm giá bạn phải chịu.
Câu hỏi thường gặp
Tầng lửng có được tính vào diện tích trên sổ không?
Không tự động. Diện tích trên sổ là diện tích đất; diện tích sàn xây dựng nằm ở giấy phép xây dựng và bản vẽ hoàn công. Tầng lửng chỉ hợp thức khi có trong giấy phép hoặc đã được hợp thức hoá, nên hãy yêu cầu xem cả hai giấy tờ.
Mua nhà có tầng áp mái chưa có phép thì rủi ro gì?
Phần xây vượt giấy phép có thể bị yêu cầu xử lý khi sang tên, vay thế chấp hoặc khi nhà bị kiểm tra. Người mua nên trừ phần đó khỏi giá hoặc ghi rõ trách nhiệm xử lý của người bán trong hợp đồng.
Nên trả giá phần tầng lửng bằng bao nhiêu so với tầng thường?
Không có tỉ lệ cố định. Phần có phép và dùng được như tầng thường định giá gần tầng thường; phần không phép hoặc trần thấp nên định giá thấp hơn rõ rệt. Hãy hỏi người bán tách giá từng phần thay vì một con số gộp.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (2 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Bài trình bày phương pháp đối chiếu giấy phép xây dựng, bản vẽ hoàn công và giấy chứng nhận; không dùng số liệu giá cụ thể | Phân tích của Mayhomes - Chi nhánh Nha Trang; người đọc tự kiểm hồ sơ của căn mình định mua |
| Ví dụ 'tầng lửng 25 m2' trong bảng so sánh chỉ là số giả định để minh hoạ cách tính, không phải giá thị trường | Giả định minh hoạ của người viết |
