Bài trả lời: khi nhận nhà mà điện nước còn là "tạm", bạn đang trả tiền theo hợp đồng của ai, và phải làm gì để chuyển sang hợp đồng đứng tên mình.

Câu trả lời ngắn: điện nước tạm là nguồn dùng chung qua đồng hồ của chủ đầu tư hoặc nhà thầu; điện nước chính thức là hợp đồng đứng tên bạn với đơn vị cấp điện, nước. Khác biệt nằm ở ba chỗ: ai đứng tên, bạn trả theo giá nào, và ai chịu trách nhiệm khi mất điện, mất nước.
Nhiều khu nhà mới ở Nha Trang, Khánh Hoà bàn giao từng phần khi công trường còn thi công. Trong giai đoạn này, việc dùng điện nước tạm là bình thường. Điều không bình thường là "tạm" kéo dài mà không ai nói khi nào hết.
Điện nước tạm là gì?
Điện nước tạm là nguồn được kéo từ đồng hồ tổng của chủ đầu tư, nhà thầu hoặc ban quản lý, rồi chia lại cho từng căn. Hợp đồng với điện lực và công ty cấp nước đứng tên bên đó, không đứng tên bạn.
Nguồn này thường được lập từ lúc thi công để phục vụ công trường. Khi bàn giao sớm, chủ đầu tư dùng tiếp để cư dân có điện nước sinh hoạt trong lúc chờ hoàn thiện đấu nối.
| Tiêu chí | Điện nước tạm | Điện nước chính thức |
|---|---|---|
| Hợp đồng đứng tên | Chủ đầu tư, nhà thầu, ban quản lý | Bạn |
| Đơn giá | Do bên đứng tên chia lại | Biểu giá công bố của đơn vị cấp |
| Hoá đơn | Phiếu thu nội bộ hoặc hoá đơn của bên đứng tên | Hoá đơn của điện lực, công ty cấp nước |
| Khi sự cố | Hỏi ban quản lý trước | Gọi thẳng đơn vị cấp |
| Giấy tờ để đăng ký kinh doanh, cho thuê | Thường thiếu | Có |

Dùng điện nước tạm lâu thì bạn thấy hậu quả gì?
Hậu quả dễ thấy nhất là hoá đơn cao hơn và không kiểm được. Giá điện sinh hoạt bậc thang chỉ áp cho hộ có hợp đồng sinh hoạt đứng tên mình (nguồn: biểu giá bán lẻ điện hiện hành). Khi bạn dùng qua đồng hồ tổng, đơn giá do bên chia lại quyết định.
Ba tình huống người mua hay gặp:
- Hoá đơn tháng nào cũng cao, không biết vì sao. Bạn không có số liệu đồng hồ tổng, không có biểu giá để đối chiếu.
- Cả dãy mất điện cùng lúc. Đồng hồ tổng quá tải vì thêm căn nhận nhà, còn công trường vẫn dùng chung đường dây.
- Không làm được thủ tục cho thuê, đăng ký kinh doanh. Nhiều thủ tục đòi hoá đơn điện nước đứng tên chủ nhà hoặc địa chỉ.
Điểm yếu này có thật, nhưng nó nằm trong tay người mua nếu hỏi đúng lúc. Bài biên bản bàn giao cần kiểm những gì có danh mục để bạn ghi điều này vào biên bản.
Chuyển sang điện nước chính thức gồm những bước nào?
Có hai phần việc: chủ đầu tư hoàn tất đấu nối và bàn giao hạ tầng, rồi người mua ký hợp đồng đứng tên mình. Phần đầu bạn không làm thay được; phần sau chỉ bạn làm được.
Bước 1 — Hỏi chủ đầu tư mốc bàn giao hạ tầng điện, nước cho đơn vị cấp. Câu hỏi cụ thể: trạm biến áp, đường ống đã nghiệm thu chưa, đã bàn giao cho điện lực và công ty cấp nước chưa, dự kiến tháng nào.
Bước 2 — Xin đơn giá và cách chia trong giai đoạn tạm bằng văn bản. Đơn giá điện mỗi kWh, nước mỗi m³, có cộng phí hao hụt hay phí quản lý không.
Bước 3 — Gọi đơn vị cấp điện, nước của khu vực. Ở Khánh Hoà, phần lớn khu đô thị do Công ty Cổ phần Điện lực Khánh Hòa và Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Khánh Hòa phục vụ; một số khu nghỉ dưỡng có đơn vị riêng. Hỏi giấy tờ cần mang và thời gian lắp đồng hồ.
Bước 4 — Ký hợp đồng, nhận đồng hồ riêng, chụp chỉ số đầu. Chỉ số đầu là mốc để tách phần bạn dùng khỏi phần tạm trước đó.

Ghi gì vào biên bản bàn giao để tự bảo vệ?
Ghi rõ nguồn điện nước hiện tại là tạm hay chính thức, chỉ số đồng hồ ngày nhận nhà, và mốc chủ đầu tư cam kết chuyển đổi. Ba dòng này biến lời hứa miệng thành giấy tờ.
Xấu: "Điện nước đã có, cư dân dùng bình thường."
Tốt: "Điện nước hiện cấp qua đồng hồ tổng của chủ đầu tư, đơn giá theo phụ lục đính kèm; chỉ số đồng hồ căn ngày bàn giao là ...; chủ đầu tư hoàn tất bàn giao hạ tầng cho đơn vị cấp điện, nước trước ngày ...".
Khác nhau ở chỗ: bản sau cho bạn một ngày để đòi và một con số để đối chiếu.
Không bao giờ nhận nhà mà không chụp chỉ số đồng hồ. Không có số đầu, mọi tranh cãi về hoá đơn tháng đầu đều là lời bạn nói với lời ban quản lý nói.
Nếu bạn nhận nhà ở khu đang hoàn thiện song song, đọc thêm bàn giao từng phần và sống cạnh công trường và chi phí sau khi nhận nhà người mua hay quên.
Ai KHÔNG cần lo nhiều về chuyện này
Người mua nhà đã hoàn thiện nhiều năm, điện nước đã đứng tên chủ cũ. Với nhà thứ cấp, việc cần làm là sang tên hợp đồng điện nước, không phải chờ đấu nối.
Người mua căn hộ trong toà đã có ban quản trị và hoá đơn điện riêng từng căn cũng không gặp rủi ro này. Rủi ro tập trung ở dự án mới bàn giao, đặc biệt khu thấp tầng bàn giao từng phân khu.
Câu hỏi thường gặp
Nhận nhà rồi mà điện vẫn tính theo đồng hồ tổng của chủ đầu tư có sao không?
Có thể bạn trả theo đơn giá do chủ đầu tư hoặc ban quản lý chia lại, không phải giá điện sinh hoạt bậc thang. Hỏi rõ đơn giá, cách chia và thời hạn chuyển sang hợp đồng đứng tên bạn.
Ai lo thủ tục chuyển điện nước chính thức, chủ đầu tư hay người mua?
Chủ đầu tư phải hoàn thành đấu nối hạ tầng và bàn giao cho đơn vị cấp điện, nước. Sau đó người mua ký hợp đồng mua bán điện, nước đứng tên mình với đơn vị cấp.
Ký hợp đồng điện nước chính thức cần giấy tờ gì?
Thường gồm giấy tờ tuỳ thân, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng căn nhà như hợp đồng mua bán hoặc biên bản bàn giao, và địa chỉ lắp đặt. Mỗi đơn vị có thể yêu cầu thêm, nên gọi trước.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (3 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Giá điện sinh hoạt bậc thang áp cho hộ gia đình có hợp đồng mua bán điện sinh hoạt đứng tên mình; điện dùng cho thi công và dịch vụ áp biểu giá khác | Biểu giá bán lẻ điện hiện hành của Bộ Công Thương/EVN; người đọc tra biểu giá mới nhất trên trang của điện lực địa phương |
| Ở Khánh Hoà, điện do Công ty Cổ phần Điện lực Khánh Hòa bán lẻ và nước do Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Khánh Hòa cấp cho phần lớn khu đô thị | Thông tin công khai của hai doanh nghiệp; một số khu đô thị, khu nghỉ dưỡng có đơn vị cấp nước hoặc bán lẻ điện riêng, cần hỏi chủ đầu tư |
| Các bước, giấy tờ trong bài là thủ tục thường gặp, không phải danh mục đầy đủ của mọi đơn vị cấp điện, nước | Biên tập Mayhomes - Chi nhánh Nha Trang, tổng hợp từ hướng dẫn công khai của các đơn vị cấp điện, nước |
