Bài liệt kê các điều khoản chủ nhà nên có khi cho một doanh nghiệp thuê dài hạn, và hậu quả nhìn thấy được khi thiếu từng điều.

Câu trả lời ngắn: hợp đồng cho doanh nghiệp thuê dài hạn cần chốt bảy điều khoản: thời hạn, cơ chế tăng giá, tiền cọc, sửa chữa cải tạo, chấm dứt trước hạn, thuế và hoá đơn, và tình trạng trả lại mặt bằng. Thiếu điều nào, chủ nhà thường chỉ nhận ra khi hai bên đã bất đồng.
Doanh nghiệp thuê dài hạn là khách thuê được nhiều chủ nhà phố, mặt bằng ở Nha Trang, Khánh Hoà mong muốn: trả đều, ít đổi người. Đổi lại, họ có bộ phận pháp chế và mẫu hợp đồng của riêng họ. Mẫu đó viết để bảo vệ bên thuê.
Thời hạn và gia hạn: ghi gì để không bị kẹt?
Ghi thời hạn cố định, điều kiện gia hạn và thời gian báo trước khi không gia hạn. Chỉ ghi "thuê 5 năm, có thể gia hạn" là để ngỏ câu hỏi ai được quyết định gia hạn và theo giá nào.
Hậu quả nhìn thấy: năm thứ năm bạn muốn lấy lại nhà để bán, bên thuê viện dẫn câu "có thể gia hạn" và đòi ưu tiên. Không điều khoản nào nói ai có quyền nói không.
Bước 1 — Ghi rõ gia hạn cần sự đồng ý bằng văn bản của cả hai bên, báo trước một số tháng cụ thể, giá kỳ mới thoả thuận lại.
Cơ chế tăng giá viết sao cho đo được?
Viết mức tăng, chu kỳ và mốc bắt đầu bằng con số. Câu "giá thuê được điều chỉnh phù hợp thị trường" không có cách đo nên gần như không có giá trị khi tranh chấp.
Xấu: "Giá thuê sẽ được hai bên xem xét điều chỉnh theo tình hình thị trường."
Tốt: "Giá thuê tăng 5% sau mỗi 24 tháng, tính từ ngày bàn giao mặt bằng; lần điều chỉnh đầu tiên áp dụng từ tháng thứ 25." (số giả định để minh hoạ)
Khác nhau ở chỗ: bản sau không cần ngồi lại đàm phán, kế toán của bên thuê tự áp dụng.

Cọc, sửa chữa và cải tạo: ai làm, ai trả?
Tiền cọc ghi rõ số tháng, điều kiện hoàn và khoản được khấu trừ; cải tạo ghi rõ hạng mục được phép và ai chịu chi phí tháo dỡ khi trả nhà. Đây là hai chỗ tranh chấp nhiều nhất khi chấm dứt hợp đồng.
| Điều khoản | Câu hỏi phải trả lời được | Nếu thiếu |
|---|---|---|
| Tiền cọc | Bao nhiêu tháng, hoàn khi nào, trừ những gì | Bên thuê đòi hoàn đủ dù nhà hư hỏng |
| Thời gian miễn tiền thuê để sửa sang | Bao nhiêu ngày, tính từ đâu | Bên thuê kéo dài sửa sang, chậm trả tiền |
| Cải tạo kết cấu | Được phép gì, cần xin phép ai | Đục tường chịu lực, ảnh hưởng kết cấu |
| Sửa chữa lớn | Mái, kết cấu, điện tổng ai chịu | Hai bên đẩy cho nhau khi dột, chập |
| Trả mặt bằng | Trả nguyên trạng hay giữ phần cải tạo | Nhà trả lại với vách ngăn, biển hiệu phải tự tháo |
Bước 2 — Lập biên bản hiện trạng có ảnh ngày bàn giao. Biên bản này là căn cứ duy nhất để so khi trả nhà.
Chấm dứt trước hạn: ghi gì để giữ dòng tiền?
Ghi thời gian báo trước, khoản cọc bị giữ lại và phần tiền thuê bồi thường nếu một bên chấm dứt sớm không có lý do chính đáng. Doanh nghiệp đóng chi nhánh, tái cơ cấu là chuyện thường, nhất là khi thị trường chậm.
Chủ nhà nên đọc kỹ điều khoản "bất khả kháng" trong mẫu của bên thuê. Một số mẫu mở rộng bất khả kháng sang cả "thay đổi chiến lược kinh doanh". Bài điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng nhà giải thích cách đọc.
Không bao giờ ký mẫu hợp đồng của bên thuê mà không đối chiếu từng điều với danh sách bảy điều khoản. Mẫu đó được viết kỹ, nhưng viết cho họ.
Thuế, hoá đơn và công chứng: chốt trước khi ký
Ghi rõ giá thuê đã gồm hay chưa gồm thuế, ai kê khai nộp thuế, và bên thuê cần chứng từ gì. Doanh nghiệp cần chứng từ hợp lệ để hạch toán chi phí; cá nhân cho thuê có doanh thu vượt ngưỡng theo quy định phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
Hai bên thường thoả thuận doanh nghiệp khai và nộp thay. Khi đó giá thuê ghi trong hợp đồng là giá trước thuế hay sau thuế quyết định chủ nhà thực nhận bao nhiêu.
Về công chứng, Luật Nhà ở 2023 không bắt buộc với hợp đồng thuê nhà, trừ khi các bên muốn. Bài hợp đồng thuê nhà dài hạn có cần công chứng không nêu khi nào nên làm.

Ai KHÔNG nên cho doanh nghiệp thuê dài hạn
Chủ nhà có kế hoạch bán trong vài năm tới. Hợp đồng thuê dài hạn còn hiệu lực đi theo căn nhà khi chuyển nhượng, nên người mua phải chấp nhận cả bên thuê. Một số người mua để ở sẽ không chấp nhận. Xem mua nhà đang cho thuê, hợp đồng thuê đi theo ai.
Chủ nhà cần linh hoạt dùng nhà theo mùa du lịch cũng không hợp. Với nhà gần biển Nha Trang, đọc thêm cho thuê dài hạn hay ngắn ngày ở Nha Trang trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng cho doanh nghiệp thuê nhà có phải công chứng không?
Theo Luật Nhà ở 2023, hợp đồng thuê nhà không bắt buộc công chứng, trừ khi các bên muốn. Với hợp đồng dài hạn, giá trị lớn, công chứng giúp chứng cứ rõ hơn khi có tranh chấp.
Nên ghi tăng giá thuê thế nào trong hợp đồng dài hạn?
Ghi mức tăng cụ thể, chu kỳ cụ thể và mốc bắt đầu tính, ví dụ tăng một tỷ lệ cố định sau mỗi kỳ. Tránh câu "giá điều chỉnh theo thị trường" vì không có cách đo.
Doanh nghiệp trả mặt bằng trước hạn thì chủ nhà được gì?
Chỉ được những gì hợp đồng ghi. Nên ghi rõ thời gian báo trước, khoản cọc bị giữ lại và phần tiền thuê bồi thường nếu bên thuê chấm dứt sớm không có lý do.
Ai chịu thuế khi cho doanh nghiệp thuê nhà?
Nghĩa vụ thuế thuộc về bên cho thuê, nhưng hai bên có thể thoả thuận doanh nghiệp khai, nộp thay. Ghi rõ giá thuê đã gồm hay chưa gồm thuế.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (3 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Hợp đồng thuê nhà không bắt buộc công chứng, chứng thực trừ khi các bên có nhu cầu | Luật Nhà ở 2023, điều về công chứng, chứng thực hợp đồng nhà ở; người đọc đối chiếu văn bản hiện hành |
| Các con số trong ví dụ điều chỉnh giá (5% mỗi 2 năm, 3 tháng cọc) là số giả định để minh hoạ cách viết điều khoản | Biên tập Mayhomes - Chi nhánh Nha Trang, ví dụ minh hoạ; không phải mức khuyến nghị |
| Cá nhân cho thuê tài sản có doanh thu vượt ngưỡng theo quy định phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân | Quy định quản lý thuế đối với cá nhân cho thuê tài sản hiện hành; ngưỡng doanh thu thay đổi theo luật thuế, người đọc hỏi cơ quan thuế |
