Theo VnExpress ngày 17/9/2026, trong góp ý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi do Bộ Xây dựng soạn, Kiểm toán Nhà nước đề nghị tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu và giảm tỷ lệ vốn vay của doanh nghiệp làm dự án. Quy định hiện hành: dự án dưới 20 ha cần tối thiểu 20% vốn chủ sở hữu, từ 20 ha trở lên tối thiểu 15%, tức cho phép dùng 80–85% vốn tín dụng; Kiểm toán cho rằng mức vay này làm tăng chi phí tài chính và đẩy giá nhà lên, trong bối cảnh dư nợ tín dụng bất động sản năm 2025 khoảng 4,75 triệu tỷ đồng và chi phí vay vượt 12%/năm. Bộ Xây dựng chưa tiếp thu, giữ quy định hiện hành để ổn định pháp luật. Bài này giải thích vì sao tỷ lệ vốn tự có của chủ đầu tư là chuyện của người mua, và ba dấu hiệu nhận ra một dự án đang chạy bằng tiền vay quá nhiều.

Theo VnExpress ngày 17/9/2026, góp ý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) do Bộ Xây dựng soạn thảo, Kiểm toán Nhà nước đề nghị tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu và giảm tỷ lệ vốn vay của doanh nghiệp làm dự án. Quy định hiện hành: dự án dưới 20 ha cần tối thiểu 20% vốn chủ sở hữu, từ 20 ha trở lên tối thiểu 15% — tức được dùng 80–85% vốn tín dụng. Lý do Kiểm toán nêu: mức vay đó "làm tăng chi phí triển khai về tài chính, dẫn đến giá nhà ở cao", trong bối cảnh dư nợ tín dụng bất động sản năm 2025 khoảng 4,75 triệu tỷ đồng và chi phí vay vốn vượt 12%/năm. Bộ Xây dựng chưa tiếp thu, giữ quy định hiện hành để bảo đảm ổn định pháp luật.
Vì sao 80–85% vốn vay đi vào giá nhà?
Vì lãi vay là chi phí, và chi phí nằm trong giá. Với dự án mà bốn phần năm vốn là tiền vay ở mức trên 12%/năm, mỗi năm chậm bán là một khoản lãi cộng thêm vào giá thành — và chủ đầu tư chỉ có hai cách xử lý: bán nhanh hơn, hoặc bán giá cao hơn. Khi thị trường chậm, cách thứ nhất không có, nên còn cách thứ hai; đó là cơ chế Kiểm toán Nhà nước nhìn thấy.
| Cấu trúc vốn | Chi phí lãi mỗi năm chậm (trên tổng vốn dự án, lãi 12%) | Áp lực lên giá bán |
|---|---|---|
| Vay 85% | ≈ 10,2% tổng vốn | Rất lớn — chậm hai năm là mất một phần năm |
| Vay 70% | ≈ 8,4% | Lớn |
| Vay 50% | ≈ 6,0% | Vừa |
(Phép nhân của người viết trên tỷ lệ vay và mức lãi bài nêu, để thấy cỡ; không phải số của dự án nào.)
Nhưng phía Bộ Xây dựng cũng có lý do không nói ra trong bài: nâng vốn tự có lên là ít doanh nghiệp đủ điều kiện làm dự án hơn. Nguồn cung mới đang hạn chế; siết thêm điều kiện vốn có thể làm cung giảm trước khi chi phí tài chính giảm, và giá nhà khi đó không hạ. Hai bên đang tranh luận về cấu trúc vốn của cả ngành, không phải về giá nhà năm sau.

-> Người mua không cần đứng về bên nào. Điều đáng giữ lại là con số 15–20%: đó là mức vốn tự có tối thiểu luật đòi ở chủ đầu tư, và phần còn lại họ đi vay — trong đó có vay từ chính người mua qua hợp đồng mua nhà hình thành trong tương lai.
Góc nhìn cho người mua tại Khánh Hoà
Ở Nha Trang, Cam Ranh, phần lớn dự án đang bán là nhà ở hình thành trong tương lai. Người mua trả tiền theo tiến độ tức là cho chủ đầu tư vay phần vốn còn thiếu với lãi suất bằng không, đổi lấy một căn nhà ở tương lai. Tỷ lệ vốn tự có của chủ đầu tư vì thế là chuyện của người mua theo ba cách:
- Dự án vay nhiều thì phụ thuộc vào bán hàng để trả nợ. Bán chậm là công trường chậm — cơ
chế đã thấy ở các dự án có vốn đặt hàng thấp (xem vốn đặt hàng bán chậm, áp lực lên chủ đầu tư). Hỏi tiến độ bán của dự án là hỏi gián tiếp về tiến độ xây.
- Lãi vay của chủ đầu tư đã nằm trong giá mình trả. Dự án mở bán năm 2024 mà bàn giao
2027, ba năm lãi trên 12% của phần vốn vay đã được cộng vào giá — giá "tăng theo đợt" một phần là lãi được chuyển sang người mua sau (xem giá bất động sản tăng, lợi nhuận bị lãi vay bào mòn).
- Bảo lãnh ngân hàng là tấm lưới cho đúng rủi ro này. Chủ đầu tư vay nhiều mà không bàn
giao được thì ngân hàng bảo lãnh trả lại tiền cho người mua — nếu có bảo lãnh, và nếu chứng thư ghi đúng căn của mình (xem bảo lãnh ngân hàng dự án là gì).
Ba dấu hiệu một dự án đang chạy bằng tiền vay quá nhiều, đọc được từ bên ngoài:
- Chính sách bán thưởng mạnh cho thanh toán sớm — chiết khấu cao khi trả 95% ngay là
chủ đầu tư đang mua tiền của người mua rẻ hơn lãi ngân hàng.
- Nhiều đợt mở bán trong thời gian ngắn với giá nhích dần — cần dòng tiền đều để trả lãi.
- Báo cáo tài chính (với chủ đầu tư niêm yết) có nợ vay tăng nhanh hơn doanh thu bán hàng
(xem nợ vay doanh nghiệp bất động sản phình to).
Dù luật có sửa hay không, người mua ở Khánh Hoà có sẵn ba công cụ: hỏi tiến độ bán, đòi chứng thư bảo lãnh, và đọc chính sách thanh toán như một tín hiệu về túi tiền của chủ đầu tư. Ba thứ đó không chờ Quốc hội.
-> Kiểm toán Nhà nước và Bộ Xây dựng tranh luận về tỷ lệ 15–20%; người mua chỉ cần nhớ rằng phần 80–85% còn lại có một phần là tiền của chính mình, và đề xuất giữ lại 5% giá trị nhà tại ngân hàng tới khi có sổ (xem đề xuất giữ 5% tiền mua nhà tại ngân hàng đến khi có sổ) là một nhánh khác của cùng câu chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Chủ đầu tư dự án bất động sản phải có bao nhiêu vốn tự có?
Theo quy định hiện hành được VnExpress ngày 17/9/2026 dẫn lại, dự án dưới 20 ha cần tối thiểu 20% vốn chủ sở hữu, dự án từ 20 ha trở lên tối thiểu 15%; phần còn lại, 80–85%, được phép dùng vốn tín dụng và các nguồn huy động khác.
Kiểm toán Nhà nước đề nghị gì?
Tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu và giảm tỷ lệ vốn vay của doanh nghiệp làm dự án, vì cho rằng vay 80–85% làm tăng chi phí tài chính và đẩy giá nhà lên, khi chi phí vay vượt 12%/năm. Bộ Xây dựng chưa tiếp thu, giữ quy định hiện hành để ổn định pháp luật.
Tỷ lệ vốn vay của chủ đầu tư liên quan gì tới người mua?
Hai chỗ: lãi vay của chủ đầu tư nằm trong giá bán, và dự án vay nhiều thì phụ thuộc vào việc bán hàng đúng tiến độ để trả nợ — bán chậm là công trường chậm. Người mua nhà hình thành trong tương lai đang gián tiếp cho chủ đầu tư vay phần vốn còn thiếu.
Nếu đề nghị được chấp nhận thì giá nhà có giảm không?
Không chắc, và không nhanh. Tăng vốn tự có làm ít doanh nghiệp đủ điều kiện làm dự án hơn, nguồn cung có thể giảm trước khi chi phí tài chính giảm; hiệu ứng lên giá nhà phụ thuộc cân bằng của hai chiều đó. Tranh luận này nói về cấu trúc vốn của ngành, không phải về giá nhà năm sau.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (6 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Kiểm toán Nhà nước đề xuất tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu, giảm vốn tín dụng trong dự án bất động sản khi góp ý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) do Bộ Xây dựng soạn thảo; quy định hiện hành: dự án dưới 20 ha tối thiểu 20% vốn chủ sở hữu, từ 20 ha trở lên tối thiểu 15%, tức cho phép dùng 80–85% vốn tín dụng; lý do: vốn tín dụng thương mại 80–85% làm tăng chi phí triển khai về tài chính dẫn đến giá nhà cao; dư nợ tín dụng bất động sản năm 2025 khoảng 4,75 triệu tỷ đồng; chi phí vay vốn vượt 12%/năm; Bộ Xây dựng chưa tiếp thu, giữ quy định hiện hành để bảo đảm ổn định pháp luật | VnExpress ngày 17/9/2026 — Đề nghị giảm tỷ lệ vốn vay khi làm dự án để hạ giá nhà |
| Nợ vay doanh nghiệp bất động sản phình to — đã điểm tin | no-vay-doanh-nghiep-bat-dong-san-phinh-to |
| Vốn đặt hàng bán chậm, áp lực lên chủ đầu tư — đã điểm tin | von-dat-hang-ban-cham-ap-luc-len-chu-dau-tu |
| Giá bất động sản tăng, lợi nhuận bị lãi vay bào mòn — đã điểm tin | gia-bat-dong-san-tang-loi-nhuan-bi-lai-vay-bao-mon |
| Bảo lãnh ngân hàng dự án là gì — đã viết ở bài riêng | bao-lanh-ngan-hang-du-an-la-gi |
| Đề xuất giữ 5% tiền mua nhà tại ngân hàng đến khi có sổ — đã điểm tin | de-xuat-giu-5-phan-tram-tien-mua-nha-tai-ngan-hang-den-khi-co-so |