Người mua đã sang tên xong mà người bán hoặc người đang ở không chịu dọn đi thì không được tự phá khoá vào nhà; đường đúng là gửi yêu cầu bằng văn bản, rồi khởi kiện tại Toà án nhân dân khu vực nơi có nhà, sau đó yêu cầu thi hành án. Quyền đòi lại tài sản của chủ sở hữu không bị giới hạn thời hiệu theo Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015; riêng giai đoạn sơ thẩm theo luật đã có khung 4–6 tháng chuẩn bị xét xử. Bài nêu từng bước, mốc thời gian theo luật và cách viết hợp đồng để không rơi vào cảnh này.

Người mua đã sang tên xong mà người bán hoặc người đang ở không chịu dọn đi thì không được tự vào nhà; con đường đúng là gửi yêu cầu bằng văn bản, khởi kiện tại toà nơi có nhà, rồi yêu cầu thi hành án. Tờ sổ đứng tên mình chứng minh quyền sở hữu, nhưng không trao quyền tự cưỡng chế. Bài này đi qua từng bước, các thời hạn Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đặt ra, và cách viết hợp đồng để chuyện người cũ ở lì không xảy ra ngay từ đầu. Phần thủ tục sang tên đã viết ở bài sang tên sổ hồng mất bao lâu; bài này bắt đầu từ ngày sổ đã đứng tên mình.
Sổ đã đứng tên mình, sao vẫn không được tự vào nhà?
Quyền sở hữu đã chuyển sang người mua, nhưng việc lấy lại nhà từ tay người đang chiếm giữ phải đi qua toà án và cơ quan thi hành án. Điều 166 Bộ luật Dân sự 2015 cho chủ sở hữu quyền yêu cầu người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật trả lại tài sản; luật trao quyền yêu cầu, không trao quyền tự làm thay cơ quan nhà nước.
Người chủ mới tự phá khoá, khiêng đồ của gia đình người bán ra đường sẽ biến mình từ người bị thiệt thành người bị kiện. Người đang ở có thể tố cáo hành vi xâm phạm chỗ ở, đòi bồi thường đồ đạc hư hỏng, và vụ việc từ một tranh chấp dân sự rõ ràng trở thành hai vụ chồng lên nhau. Đường đi qua toà chậm hơn, nhưng kết thúc bằng một quyết định cưỡng chế mà người cũ không cãi được.

Năm bước từ lúc người cũ không dọn đến lúc nhận lại nhà
Bước 1 — Gửi yêu cầu giao nhà bằng văn bản. Ghi rõ căn cứ (hợp đồng công chứng, số sổ đã đứng tên mình), thời hạn giao nhà theo hợp đồng và một mốc mới cụ thể. Gửi bằng đường bưu điện có báo phát hoặc có người làm chứng. Văn bản này là chứng cứ đầu tiên toà sẽ hỏi: người mua đã yêu cầu chưa, người cũ đã từ chối thế nào.
Bước 2 — Thương lượng có biên bản. Nhiều trường hợp người bán chưa dọn vì chưa tìm được chỗ ở mới, không phải vì muốn chiếm nhà. Một biên bản thoả thuận gia hạn có ngày cụ thể, có khoản phạt mỗi ngày chậm, thường giải quyết nhanh hơn mọi phiên toà. Hoà giải tại UBND xã không bắt buộc với tranh chấp hợp đồng mua bán; bước đó chỉ bắt buộc khi tranh chấp xoay quanh việc ai có quyền sử dụng đất, đã viết ở bài hoà giải tranh chấp đất tại xã bắt buộc khi nào.
Bước 3 — Khởi kiện tại toà nơi có nhà. Điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 giao tranh chấp bất động sản cho toà nơi có bất động sản; từ 01/7/2025 cấp này là Toà án nhân dân khu vực. Người mua có thể yêu cầu buộc bên bán thực hiện nghĩa vụ giao nhà theo Điều 434 Bộ luật Dân sự, kèm phạt vi phạm và bồi thường nếu hợp đồng có thoả thuận; hoặc yêu cầu người đang chiếm giữ trả lại tài sản theo Điều 166.
Bước 4 — Xin biện pháp khẩn cấp tạm thời nếu cần. Khi có dấu hiệu người đang ở đập phá, tháo dỡ, cho người khác thuê lại, người khởi kiện đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự, như cấm thay đổi hiện trạng căn nhà.
Bước 5 — Yêu cầu thi hành án. Bản án có hiệu lực mà người cũ vẫn không dọn thì người mua nộp đơn yêu cầu thi hành án. Từ 01/7/2026, Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 có hiệu lực, thay luật năm 2008; Văn phòng Thừa phát lại đổi thành Văn phòng thi hành án dân sự và thừa hành viên được mở rộng thẩm quyền, theo Báo Luật sư Việt Nam ngày 18/12/2025. Cưỡng chế giao nhà do cơ quan thi hành án tổ chức, có chính quyền địa phương và công an phối hợp.
Mất bao lâu từ lúc nộp đơn?
Theo thời hạn luật định, giai đoạn sơ thẩm mất khoảng 5–8 tháng, cộng thêm 3–4 tháng nếu có kháng cáo, trước khi bước sang thi hành án. Bảng dưới cộng các thời hạn trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; con số tổng là phép cộng của người viết, thực tế thường dài hơn khi bị đơn vắng mặt, cần định giá hoặc có người thứ ba liên quan.
| Giai đoạn | Thời hạn theo luật | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chuẩn bị xét xử sơ thẩm | 4 tháng, gia hạn không quá 2 tháng | Điều 203 |
| Mở phiên toà sau quyết định đưa ra xét xử | 1 tháng, có lý do chính đáng 2 tháng | Điều 203 |
| Kháng cáo bản án sơ thẩm | 15 ngày | Điều 273 |
| Chuẩn bị xét xử phúc thẩm | 2 tháng, gia hạn không quá 1 tháng | Điều 286 |
| Thi hành án | Theo Luật Thi hành án dân sự 2025 | Luật 106/2025/QH15 |
Về thời hiệu, người mua không bị dồn vào thế phải chạy đua. Khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015 loại trừ thời hiệu với yêu cầu của chủ sở hữu đòi lại tài sản. Phần đòi tiền phạt, tiền bồi thường theo hợp đồng thì chịu thời hiệu 3 năm theo Điều 429, cách đếm mốc đã viết ở bài thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng; mỗi tháng chờ là một tháng tiền thuê nhà khác người mua phải tự trả.

Viết hợp đồng thế nào để không phải đi kiện?
Ba điều khoản trong hợp đồng công chứng, cộng với cách giữ tiền, làm người bán tự dọn đúng ngày thay vì để người mua phải đi kiện.
Xấu:
Bên A bàn giao nhà cho bên B sau khi hoàn tất thủ tục sang tên.
Tốt:
Bên A bàn giao nhà, chìa khoá và toàn bộ diện tích trống người, trống đồ cho bên B chậm nhất ngày 15/01/2027. Bên B thanh toán 10% giá trị hợp đồng còn lại trong 3 ngày kể từ ngày ký biên bản bàn giao. Mỗi ngày chậm bàn giao, bên A chịu phạt [số tiền] đồng.
Bản tốt khác ở chỗ có ngày cụ thể, có khoản tiền giữ lại đến lúc bàn giao, và có phạt theo ngày theo Điều 418 Bộ luật Dân sự. Người bán còn 10% chưa nhận sẽ tự tìm chỗ ở mới trước hạn.
Một trường hợp khác cần kiểm trước khi ký: người đang ở là người thuê nhà. Theo Điều 173 Luật Nhà ở 2023, khi nhà ở đang cho thuê đổi chủ mà hợp đồng thuê còn hạn, bên thuê được ở tiếp đến hết hạn và chủ mới tiếp tục thực hiện hợp đồng. Người mua muốn nhận nhà trống phải đọc hợp đồng thuê trước khi đặt cọc, đã viết ở bài bán căn hộ đang cho thuê kèm khách thuê.
Ai không nên đi theo con đường khởi kiện ngay
Người chưa thanh toán đủ theo hợp đồng, người mua nhà đang có người thuê còn hạn, và người không có văn bản yêu cầu giao nhà nên xử lý những điểm đó trước khi nộp đơn.
- Người mua còn nợ tiền. Nếu hợp đồng ghi giao nhà sau khi thanh toán đủ mà người mua chưa trả hết, người bán có quyền giữ nhà; kiện lúc này dễ bị phản tố đòi tiền.
- Người mua nhà có hợp đồng thuê còn hạn. Toà sẽ bảo vệ quyền ở tiếp của bên thuê; việc của người mua là thương lượng chấm dứt sớm có bồi thường.
- Người chưa có chứng cứ đã yêu cầu. Không có văn bản gửi đi, toà khó xác định ngày người cũ bắt đầu vi phạm, và khoản phạt theo ngày khó tính.
Người đã trả đủ tiền, sổ đã đứng tên, có văn bản yêu cầu bị từ chối thì đứng ở thế mạnh nhất: luật không giới hạn thời hiệu cho quyền đòi lại nhà của mình, và bản án cuối cùng được bảo đảm bằng cưỡng chế.
Câu hỏi thường gặp
Đã sang tên sổ mà người bán không giao nhà thì kiện ở đâu?
Nộp đơn tại Toà án nhân dân khu vực nơi có căn nhà, vì tranh chấp về bất động sản do toà nơi có bất động sản giải quyết theo điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Yêu cầu có thể là buộc giao nhà theo hợp đồng, hoặc đòi lại tài sản thuộc quyền sở hữu của mình.
Kiện đòi nhà có bị hết thời hiệu không?
Yêu cầu của chủ sở hữu đòi lại tài sản không bị áp dụng thời hiệu, theo khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015. Riêng yêu cầu bồi thường, phạt vi phạm theo hợp đồng thì chịu thời hiệu 3 năm, nên vẫn cần khởi kiện sớm.
Tự thay khoá, dọn đồ người cũ ra ngoài được không?
Không. Dù sổ đã đứng tên mình, việc tự phá khoá, chuyển đồ của người đang ở có thể bị xử phạt hoặc bị kiện ngược về xâm phạm chỗ ở và tài sản. Cưỡng chế giao nhà chỉ do cơ quan thi hành án thực hiện sau khi có bản án.
Đòi lại được nhà mất bao lâu?
Theo các thời hạn luật định, giai đoạn sơ thẩm khoảng 5–8 tháng tính cả thời gian mở phiên toà; nếu có kháng cáo thì thêm 3–4 tháng phúc thẩm, rồi mới tới thi hành án. Đây là phép cộng của người viết; thực tế thường dài hơn khi bị đơn vắng mặt hoặc cần giám định.
Số liệu trong bài lấy từ đâu (7 mục)
| Khẳng định trong bài | Căn cứ |
|---|---|
| Không áp dụng thời hiệu khởi kiện với yêu cầu của chủ sở hữu đòi lại tài sản (khoản 2 Điều 155); chủ sở hữu có quyền yêu cầu người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật trả lại tài sản (Điều 166); bên bán có nghĩa vụ giao tài sản đúng thời hạn đã thoả thuận (Điều 434); phạt vi phạm do các bên thoả thuận (Điều 418); thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng 3 năm (Điều 429) | Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13); phần thời hiệu hợp đồng đã viết ở bài /tin thoi-hieu-khoi-kien-tranh-chap-hop-dong |
| Toà án nơi có bất động sản giải quyết tranh chấp về bất động sản (điểm c khoản 1 Điều 39); áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 114); thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm 4 tháng, gia hạn không quá 2 tháng, mở phiên toà trong 1 tháng, có lý do chính đáng 2 tháng (Điều 203); thời hạn kháng cáo 15 ngày (Điều 273); chuẩn bị xét xử phúc thẩm 2 tháng, gia hạn không quá 1 tháng (Điều 286) | Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (Luật số 92/2015/QH13) |
| Toà án nhân dân cấp huyện được tổ chức lại thành Toà án nhân dân khu vực từ 01/7/2025 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Toà án nhân dân năm 2025 |
| Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 thông qua tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá XV, hiệu lực từ 01/7/2026, gồm 5 chương 116 điều; Văn phòng Thừa phát lại đổi thành Văn phòng thi hành án dân sự, thừa hành viên được mở rộng thẩm quyền | Báo Luật sư Việt Nam (lsvn.vn) ngày 18/12/2025 — Nhiều điểm mới đáng chú ý trong Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) (https://lsvn.vn/nhieu-diem-moi-dang-chu-y-trong-luat-thi-hanh-an-dan-su-sua-doi-a167293.html) |
| Tranh chấp về việc ai có quyền sử dụng đất phải hoà giải tại UBND cấp xã trước khi khởi kiện; tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng không bắt buộc bước này | Điều 235, 236 Luật Đất đai 2024 và hướng dẫn của TAND tối cao, tổng hợp trong bài /tin hoa-giai-tranh-chap-dat-tai-xa-bat-buoc-khi-nao |
| Khi nhà ở đang cho thuê đổi chủ sở hữu mà hợp đồng thuê còn hạn, bên thuê được tiếp tục thuê đến hết hạn, chủ sở hữu mới tiếp tục thực hiện hợp đồng | Điều 173 Luật Nhà ở 2023 (Luật số 27/2023/QH15), trích theo Thư viện Pháp luật, truy cập 12/11/2026; đã viết ở bài /tin ban-can-ho-dang-cho-thue-ban-kem-khach-thue-duoc-gia-hon-khong |
| Ước tính tổng thời gian từ lúc nộp đơn đến lúc nhận lại nhà (khoảng 6 tháng đến hơn 1 năm nếu không kháng cáo) là phép cộng của người viết trên các thời hạn luật định, thực tế thường dài hơn | Tính toán của người viết |
